Praktyka zawodowa to jeden z podstawowych warunków wymaganych do uzyskania uprawnień budowlanych. Jej rolą jest praktyczne przygotowanie kandydata do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Aby wykonywane czynności mogły zostać zaliczone do praktyki wymaganej do uprawnień budowlanych muszą być spełnione odpowiednie warunki związane zarówno z miejscem, czasem praktyki jak i odpowiednimi kompetencjami osoby nadzorującej.
Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na odbywanie wymaganej praktyki zawodowej w różnej formie.
Miejsca odbywania praktyki zawodowej
01. Praktyka na terenie budowy / w biurze projektowym
To podstawowa i najbardziej zalecana forma odbywania praktyki zawodowej do uprawnień budowlanych, która w najlepszym stopniu umożliwia zapoznanie się z całym zakresem potrzebnej wiedzy i umiejętności praktycznych. Zgodnie z art.14 ust.4 Ustawy Prawo budowlane warunkiem zaliczenia praktyki jest praca polegająca na bezpośrednim uczestnictwie w pracach projektowych lub na pełnieniu funkcji technicznej na budowie.
Zakres takiej praktyki zawodowej w całości powinien odpowiadać zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o których nadanie ubiega się praktykant.
Zalecane stanowiska dla praktyki w biurze i na budowie
Dla praktyki projektowej zalecanym stanowiskiem jest asystent projektanta, który kieruje lub bezpośrednio bierze udział przy sporządzaniu konkretnych zadań projektowych. Asystent powiem brać czynny udział w sporządzaniu projektów: dokumentacji technicznej, opisu technicznego oraz dokonywaniu niezbędnych obliczeń.
W przypadku praktyki na terenie budowy optymalnym będzie zatrudnienie się na stanowisku inżyniera lub majstra budowy, ewentualnie asystenta kierownika budowy / asystenta kierownika robót. Charakter i zakres czynności wykonywanych przez praktykanta powinien odpowiadać pracom jakie wykonuje się podczas kierowania robotami budowlanymi: koordynacja, nadzór i organizacja prac, nadzór i przestrzeganie przepisów BHP, prowadzenie dokumentacji budowy. Oczywiście praktykant zadania te wykonuje pod nadzorem swojego kierownika praktyki.
Nie oznacza to jednak, iż praktyka odbywana na stanowiskach innych niż wymienione będzie z definicji niezaliczona. Tak naprawdę przepisy nie narzucają konkretnych stanowisk – liczy się najbardziej zakres wykonywanych obowiązków i zgodność z uprawnieniami o jakie się ubiegamy. Natomiast w takim przypadku może zajść potrzeba składania dodatkowych wyjaśnień lub przedstawiania dowodów podczas procesu kwalifikacji. Przykładowo odbywając praktykę na stanowisku kosztorysanta, pracownika administracyjnego itp. komisja kwalifikacyjna PIIB / IARP może nabrać wątpliwości czy zakres wykonywanych czynności był faktycznie odpowiedni do uzyskania uprawnień.
02. Praktyka studencka
Ustawa Prawo budowlane w art.14 ust.4a dopuszcza jako praktykę zawodową praktykę odbywaną w ramach programu studiów wyższych. Co bardzo ważne, program takich studiów powinien zostać opracowany z udziałem organu samorządu zawodowego ( PIIB lub IARP ). Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, konkretna uczelnia powinna zawrzeć odpowiednią umowę z organem samorządu zawodowego, który będzie miał udział w tworzeniu programu studiów oraz sposobie odbywania takiej praktyki zawodowej.
Na chwile obecną ( 2021 rok ) żadna z uczelni nie podpisała odpowiedniej umowy z organami samorządów zawodowych, tak więc możliwość zaliczania praktyk studenckich jest czysto teoretyczna. Tradycyjne dotychczas odbywane zawodowe praktyki studenckie ( zwykle 8 tygodniowe ) na ostatnich latach kierunków technicznych więc nie mogą zostać zaliczane na poczet praktyki zawodowej do uprawnień budowlanych.
03. Praktyka pod patronatem
Ustawa Prawo budowlane w art. 14 ust. 4b umożliwia odbycie rocznej praktyki zawodowej przy sporządzaniu projektów pod patronatem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane tzw. „patrona”. Taka praktyka jest uznana za równoważną z praktyką zawodową polegającą na bezpośrednim uczestnictwie w pracach projektowych.
Zakres takiej praktyki co do zasady powinien także odpowiadać zakresowi uprawnień o jakie ubiega się kandydat. Najbardziej istotnymi różnicami w stosunku do tradycyjnej praktyki:
- Praktyka nie musi odbywać się w biurze projektowym. Nie ma nawet potrzeby nawiązywania stosunku pracy – tutaj relacje z kierującym praktyką są nieformalne. Może nim być członek rodziny lub znajomy. Więcej informacji o patronie praktyki.
- Większe wymagania w stosunku do patrona niż tradycyjnego kierownika praktyki – wymagane 5 letnie doświadczenie w ramach posiadanych uprawnień budowlanych.
Warto wiedzieć, iż pod patronatem może zostać odbywana wyłącznie praktyka przy sporządzaniu projektów. Praktyka wykonawcza nie będzie w tej formie zaliczona przez komisję kwalifikacyjną PIIB.
04. Praktyka w nadzorze budowlanym i w zarządach infrastruktury drogowej / kolejowej
Możliwość odbywania praktyki zawodowej w nadzorze budowlanym oraz zarządzie dróg lub kolei nie została określona bezpośrednio w Prawie budowlanym, natomiast w przepisie wykonawczym do tej ustawy. Chodzi konkretnie o par.2 ust. 4 rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Zgodnie z nim do praktyki zawodowej można zaliczyć:
- wykonywanie czynności inspekcyjno-kontrolnych w urzędach obsługujących organy nadzoru budowlanego;
- pracę polegającą na wykonywaniu czynności na terenie budowy i obejmującą konieczność fachowej oceny zjawisk lub samodzielnego rozwiązywania zagadnień architektonicznych oraz techniczno-organizacyjnych wykonywaną w urzędach obsługujących organy administracji rządowej albo jednostek samorządu terytorialnego, realizujących zadania zarządcy drogi publicznej;
- pracę u zarządcy infrastruktury kolejowej lub w podmiocie odpowiedzialnym za utrzymanie infrastruktury kolejowej we właściwym stanie technicznym działającym na zlecenie zarządcy infrastruktury kolejowej, polegającą na wykonywaniu czynności na terenie budowy lub czynności inspekcyjno-kontrolnych i obejmującą konieczność fachowej oceny zjawisk, stanu technicznego budowli i urządzeń budowlanych lub samodzielnego rozwiązywania zagadnień architektonicznych oraz techniczno-organizacyjnych
Nie jest możliwe odbywanie praktyki w innych organach i urzędach niż te jednoznacznie wymienione w rozporządzeniu, nawet jeżeli ich działalność także związana jest z budownictwem ( np. organy administracji architektoniczno-budowlanej, organy związane z konserwacją zabytków itp.)
Warto pamiętać, iż możliwość odbywania praktyki w organach i urzędach wymienionych powyżej dotyczy jedynie praktyki wykonawczej. Praktykę projektową należy odbywać w innych miejscach.
Kolejnym ważnym ograniczeniem jest konieczność wydłużenia standardowego okresu praktyki. Zgodnie z rozporządzeniem dwa lata praktyki przy wykonywaniu czynności technicznych w nadzorze budowlanym lub u zarządców infrastruktury drogowej / kolejowej uznaje się za rok praktyki zawodowej na budowie. Wynika z tego, iż Ustawodawca ten rodzaj praktyki zawodowej traktuje w mniej wartościowy sposób, w stosunku do praktyki odbywanej na terenie budowy.
Jakie czynności nie są zaliczane do praktyki zawodowej?
Lista czynności nieakceptowanych przez komisje kwalifikacyjne przy ubieganiu się o uprawnienia budowlane.
01. Nadzór inwestorski
Do praktyki zawodowej nie zalicza się czynności związanych z wykonywaniem nadzoru inwestorskiego, przykładowo na stanowisku asystenta inspektora. Inspektor nadzoru inwestorskiego nie może także w świetle obowiązujących przepisów kierować praktyką zawodową do uprawnień budowlanych. Jest to spowodowane faktem, iż samodzielnie i bezpośrednio nie bierze on udziału w procesie budowlanym co jest niezbędne by uznać praktykę zawodową za odpowiednią. Więcej informacji dlaczego inspektor nadzoru inwestorskiego nie może kierować praktyką.
02. Sprawdzanie projektów
Nie jest uznawana praktyka zawodowa pod nadzorem osoby sprawdzającej projekt, gdyż jak uznają sądy sprawdzanie projektu nie jest bezpośrednio związane z jego sporządzaniem, a jedynie z oceną gotowych rozwiązań technicznych w nim zawartych. Osoba sprawdzająca nie uczestniczy w bieżących pracach nad projektem, a zatem nie może także sprawować bezpośredniego nadzoru nad wykonywaniem obowiązków przez praktykanta – co jest niezbędne do zaliczenia praktyki projektowej.
03. Stanowiska techniczne w zakładach pracy
Do praktyki zawodowej nie mogą zostać zaliczone czynności wykonywane w zakładach pracy na stanowiskach technicznych, w szczególności w działach administracyjnych, eksploatacyjnych lub technicznych gdzie nie jest wymagane posiadanie uprawnień budowlanych. Przykładami takich jednostek są spółdzielnie mieszkaniowe gdzie odbywanie praktyki nie jest możliwe lub też wykonywanie obowiązków związanych z bieżącą konserwacją i utrzymaniem obiektu i jego infrastruktury oraz urządzeń.
Jeżeli zastanawiasz się nad odbywaniem praktyki zawodowej w swoim zakładzie pracy, a nie ma w nim osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi mogącej taką praktykę nadzorować to najprawdopodobniej nie jest to odpowiednie miejsce by takie uprawnienia tam zdobyć.
04. Pozostałe czynności niezaliczane
Do praktyki zawodowej nie są zaliczane czynności związane z wykonywaniem inwentaryzacji, obmiarów, przedmiarów oraz prac związanych z kosztorysowaniem. Nie zalicza się również wykonywania koncepcji projektowych, rozliczeń budowy czy elektrycznych pomiarów eksploatacyjnych.
Oczywiście takie czynności często podczas praktyki zawodowej są wykonywane przez praktykantów. I nie oznacza to od razu przekreślenia całej odbywanej praktyki zawodowej. Chodzi o to by nie uwzględniać ich do łącznego czasokresu praktyki dokumentowanej w zestawieniach zbiorczych praktyki.
Kiedy praktyka zawodowa nie jest wymagana?
Obowiązujące przepisy umożliwiają w niektórych sytuacjach zwolnienie z obowiązku odbywania praktyki zawodowej do uprawnień budowlanych. Zgodnie z art. 14 ust. 5 Ustawy Prawo budowlane osoby posiadające uprawnienia budowlane w ograniczonym zakresie w danej specjalności nie muszą ponownie odbywać praktyki zawodowej jeżeli ubiegają się o uprawnienia bez ograniczeń w tej samej specjalności. Musi jednak zostać spełniony warunek tożsamości uprawnień, który zachodzi jeżeli w obrębie tej samej specjalności:
- osoba posiadająca uprawnienia projektowe w ograniczonym zakresie ubiega się o uprawnienia projektowe bez ograniczeń;
- osoba posiadająca uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie ubiega się o uprawnienia do kierowania bez ograniczeń;
Dodatkowym ale bardzo istotnym warunkiem, który należy spełnić jest zakres uprawnień kierownika praktyki. Musi on, nawet podczas praktyki kandydata do uprawnień ograniczonych posiadać uprawnienia bez ograniczeń. Tylko w takim przypadku nie będzie potrzeby ponownego odbywania praktyki zawodowej.
Praktyka zawodowa – podstawy prawne
Zasady i wymagania jakim powinna odpowiadać praktyka zawodowa do uzyskania uprawnień budowlanych określono w następujących aktach prawnych:
Skomentuj Marek Anuluj pisanie odpowiedzi