W 2023 roku Okręgowa Komisja Kwalifikacyjna OPL OIIB przeprowadzała dwie sesje egzaminacyjne na uprawnienia budowlane – wiosenną XLI oraz jesienną XLII. W jesiennej sesji wnioski złożyło 89 kandydatów, tyle samo przystąpiło do egzaminu pisemnego, z których 75 osób, czyli 84,27%, zaliczyło go pozytywnie. W części ustnej wzięło udział 82 osoby, z czego pozytywny wynik osiągnęło 66 osób, co stanowi 80,49% wszystkich przystępujących.
Wyniki i statystyki nowych uprawnień budowlanych w opolskiej izbie za 2023 rok
Analizując wyniki za cały 2023 rok, nowe wnioski o uprawnienia budowlane złożyło 162 osób. Do egzaminu pisemnego na uprawnienia budowlane przystąpiła większa liczba kandydatów – 175 osób, z których 154 osoby zdały. W części ustnej egzaminu wzięło udział 170 osób, a zaliczyło go 147 osób. Ostatecznie, to właśnie 147 osób uzyskało uprawnienia budowlane w tym roku.
Przebieg egzaminów i tworzenie pytań
Sesja XLII odbyła się zgodnie z obowiązującym „Regulaminem przeprowadzania egzaminów i nadawania uprawnień budowlanych” ustanowionym przez Krajową Radę PIIB. Nowością było wprowadzenie systemu SESZAT, używanego przez członków zespołu egzaminacyjnego OKK do przygotowania zestawów pytań, zarówno pisemnych, jak i ustnych. System SESZAT, administrowany przez Krajową Komisję Kwalifikacyjną PIIB, to narzędzie wspierające organizację i administrację sesji egzaminacyjnych. Pytania do egzaminu pisemnego są przygotowywane przez KKK PIIB, a następnie pobierane online, co umożliwia ich bezpośrednie drukowanie przez okręgowe komisje kwalifikacyjne.
Liczba osób, które zdobyły uprawnienia budowlane w Opolskiej Okręgowej Izbie Inżynierów Budownictwa w latach 2003-2023
Egzaminatorzy, tworząc testy na egzamin ustny, indywidualnie logują się do systemu i wybierają pytania zgodnie z ustaloną strukturą. Przykładowo, dla kandydatów ubiegających się o uprawnienia do kierowania robotami bez ograniczeń, zestaw pytań składa się z ośmiu pytań, w tym cztery z zakresu prawa (prawo budowlane, BHP, PPOŻ, warunki techniczne, KPA, normy, instrukcje branżowe), trzy dotyczące umiejętności praktycznych specyficznych dla danej specjalności (budowa, nadzór, technologia) oraz jedno pytanie problemowe, często wymagające opracowania szkicu czy schematu. System SESZAT pozwala na dobór pytań z bogatej bazy, co umożliwia dokładniejsze sprawdzenie wiedzy kandydatów ubiegających się o uprawnienia w swojej specjalności.
Uznanie polskich uprawnień budowlanych za granicą jest tematem, który zyskuje na znaczeniu w obliczu rosnącej globalizacji rynku pracy i mobilności zawodowej. Polskie kwalifikacje inżynierów budownictwa, architektów i innych specjalistów z branży są cenione ze względu na solidne wykształcenie teoretyczne i praktyczne. Jednak proces uznawania uprawnień budowlany poza granicami kraju zależy w dużej mierze od krajowych uwarunkowań i przepisów wewnętrznych.
Uznanie kwalifikacji zawodowych w innym kraju zależy od jego przepisów prawnych, wymagań rynku pracy oraz umów międzynarodowych. W Unii Europejskiej obowiązuje dyrektywa ułatwiająca swobodne przemieszczanie się pracowników i wzajemne uznawanie kwalifikacji zawodowych, co otwiera polskim specjalistom drogę do pracy w innych krajach członkowskich. Niemniej jednak, specyfika zawodu inżyniera budowlanego czy architekta często wymaga dodatkowej weryfikacji umiejętności i adaptacji do lokalnych standardów i przepisów budowlanych. Warto także wspomnieć, że nie we wszystkich krajach uprawnienia budowlane są wymagane, co sprawia że drzwi do kariery są dla polskich inżynierów otwarte.
Uprawnienia budowlane na terenie Unii Europejskiej
W ramach Unii Europejskiej istnieje system wzajemnego uznawania kwalifikacji zawodowych, który ma na celu ułatwienie mobilności zawodowej między państwami członkowskimi. Dzięki temu polskie uprawnienia budowlane mogą być uznane w innych krajach UE, co umożliwia polskim inżynierom budownictwa, architektom i innym specjalistom branży budowlanej pracę w tych krajach. Proces uznawania kwalifikacji może wymagać spełnienia pewnych formalności, takich jak przedstawienie odpowiednich dokumentów i ewentualnie dostosowanie się do specyficznych wymogów danego kraju. Ważne jest, aby zaznajomić się z procedurami obowiązującymi w kraju, w którym chce się pracować, oraz zrozumieć lokalne wymagania rynku pracy.
Podczas gdy w Polsce uprawnienia budowlane są wymagane do pełnienia samodzielnych funkcji na terenie budowy, w Niemczech obowiązują mniej rygorystyczne przepisy i polscy specjaliści mogą tam pracować bez konieczności zdobywania dodatkowych uprawnień budowlanych czy starań o ich uznanie. Tak więc polskie uprawnienia budowlane nie są ważne w Niemczech ani potrzebne.
Decydując się na pracę w Niemczech, warto jednak pamiętać o różnicach prawnych, a także o konieczności dostosowania się do lokalnych standardów i praktyk budowlanych. Z kolei zdobywanie doświadczenia zawodowego w Niemczech w celu uzyskania polskich uprawnień budowlanych jest możliwe, lecz wiąże się z koniecznością przetłumaczenia dokumentów przez tłumacza przysięgłego oraz potencjalnymi dodatkowymi procedurami administracyjnymi i kosztami.
Uprawnienia budowlane w Wielkiej Brytanii
W Wielkiej Brytanii nie ma wymogu posiadania ogólnych uprawnień budowlanych do kierowania robotami budowlanymi w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, w przeciwieństwie do Polski. Tak więc polskie uprawnienia budowlane nie będą miały znaczenia przy wykonywaniu zawodu inżyniera budownictwa.
Mimo braku ogólnych uprawnień budowlanych, niektóre specyficzne prace, takie jak prace elektryczne i gazowe, wymagają posiadania specjalnych uprawnień.
Uznawanie Uprawnień Architektów
Uprawnienia architekta są automatycznie uznawane w Wielkiej Brytanii i w całej UE. Polskie uprawnienia architektoniczne mogą być rejestrowane bez konieczności zdawania dodatkowych egzaminów.
Tytuły Zawodowe Potwierdzające Kwalifikacje:
W Wielkiej Brytanii istnieją tytuły zawodowe, które potwierdzają posiadanie wysokich kwalifikacji, ale nie mają one takiego znaczenia prawnego, jak polskie uprawnienia budowlane. Są to na przykład Chartered Building Services Engineer, Chartered Civil Engineer, Chartered Structural Engineer.
Karta CSCS:
W praktyce bardzo ważnym dokumentem jest karta CSCS (Construction Skills Certification Scheme), wymagana przez większość dużych firm budowlanych i inwestorów. Karta ta potwierdza znajomość zasad BHP oraz, w przypadku wyższych typów kart, posiadanie kwalifikacji menedżerskich.
W praktyce rekrutujący inżynierów w Wielkiej Brytanii często nie interesują się kwestią polskich uprawnień budowlanych, skupiając się bardziej na ukończeniu studiów inżynierskich i posiadanych kwalifikacjach praktycznych, takich jak karta CSCS.
Podsumowując, system uprawnień i certyfikacji w Wielkiej Brytanii jest mniej sformalizowany niż w Polsce, co stanowi istotną zaletę dla polskich specjalistów z branży budowlanej planujących pracę w tym kraju.
Uprawnienia budowlane w Norwegii
W Norwegii system uprawnień budowlanych istotnie różni się od tego, który obowiązuje w Polsce. Kluczowym aspektem jest system „Sentral Godkjenning” (SG), który jest nadawany przez Norweski Dyrektorat Budownictwa. Różnica polega na tym, że w Polsce uprawnienia budowlane są przyznawane indywidualnym osobom, natomiast w Norwegii uprawnienia te są przyznawane całym firmom budowlanym na okres trzech lat.
System SG w Norwegii umożliwia firmom budowlanym wykonywanie określonych rodzajów prac budowlanych i jest formą potwierdzenia, że firma spełnia określone norweskie standardy i wymogi prawne. Jest to ważne zarówno dla kwestii bezpieczeństwa, jak i jakości wykonywanych prac. Przyznanie takiego uprawnienia jest uzależnione od spełnienia przez firmę szeregu kryteriów, w tym posiadania odpowiedniej wiedzy i doświadczenia.
Zatem, choć polscy specjaliści mogą pracować w Norwegii, to w przypadku chęci prowadzenia działalności budowlanej przez polską firmę, konieczne może być uzyskanie norweskiego uprawnienia SG dla tej firmy. To podkreśla różnice w systemach prawniczych i regulacyjnych między tymi krajami, a także znaczenie zrozumienia lokalnych wymogów i procedur dla prowadzenia działalności gospodarczej w branży budowlanej.
Uznawanie polskich uprawnień budowlanych w USA
W Stanach Zjednoczonych wymagania dotyczące uzyskania licencji budowlanych różnią się w zależności od stanu. Nie każdy stan wymaga od generalnych wykonawców posiadania licencji wydanej przez stan, ale w wielu z nich obowiązują różne przepisy dotyczące poszczególnych hrabstw i miast. Przykładowo, w stanach takich jak Idaho, Illinois, Indiana, czy Kansas nie wymaga się licencji stanowej dla generalnych wykonawców, natomiast w stanach takich jak Alabama, Alaska czy Arizona licencja jest obowiązkowa. Proces uzyskania licencji zazwyczaj obejmuje wypełnienie wniosku i zdanie egzaminu kwalifikacyjnego. Polskie uprawnienia budowlane nie są automatycznie uznawane w USA, więc osoby posiadające polskie kwalifikacje muszą spełnić lokalne wymogi w zakresie licencjonowania, aby móc prowadzić działalność budowlaną
Samorząd zawodowy inżynierów budownictwa odgrywa istotną rolę w zapewnieniu profesjonalizmu w branży budowlanej. Jednym z jego podstawowych zadań jest nadzór nad rzetelnym wykonywaniem zawodu przez członków Izby. W przypadku wystąpienia naruszeń lub czynów zabronionych przez członków Izby, sprawy te podlegają ocenie rzecznika odpowiedzialności zawodowej oraz rozpatrzeniu przez sąd dyscyplinarny.
Rzecznik odpowiedzialności zawodowej wszczyna proces wyjaśniający w odpowiedzi na otrzymaną skargę. Jego działania obejmują przeprowadzenie postępowania dowodowego, które ma na celu zgromadzenie dowodów. Proces ten może zawierać przesłuchanie oskarżonego oraz ewentualnych świadków, analizę dokumentów czy nawet powołanie biegłych, jeśli rzecznik uzna to za niezbędne. Zakres tego postępowania jest ustalany przez rzecznika, który w konsekwencji może podjąć decyzję o umorzeniu sprawy lub skierowaniu wniosku do sądu dyscyplinarnego.
Sąd dyscyplinarny następnie bada zgromadzony materiał dowodowy, przygotowany przez rzecznika, i może przeprowadzić dalsze dowody, w tym przesłuchanie stron i świadków, w zależności od wymogów danego przypadku. W zależności od wyniku rozprawy, sąd wydaje wyrok dotyczący winy, nakładając stosowną karę lub umarzając postępowanie, jeśli nie stwierdzi winy oskarżonego.
Statystyki skarg składanych do rzecznika odpowiedzialności zawodowej PIIB
Statystyki dotyczące pracy rzeczników odpowiedzialności zawodowej w 2018 roku dostarczają cennych informacji o funkcjonowaniu systemu dyscyplinarnego w Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa (PIIB). Omówmy te dane szczegółowo:
Działalność Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej PIIB:
Liczba skarg i wniosków: W 2018 roku do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej PIIB wpłynęło 39 skarg i wniosków.
Rozpatrywane sprawy: Spośród nich, 14 spraw poddano rozpatrzeniu, w tym 3 sprawy w trybie odpowiedzialności zawodowej i 11 w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej.
Postępowania w pierwszej instancji: W jednej sprawie dotyczącej odpowiedzialności zawodowej postępowanie umorzono.
Postępowania w drugiej instancji (odwoławczej): W jednej sprawie umorzono postępowanie w trybie odpowiedzialności zawodowej, a w innej sprawie postępowanie tego typu uchylono w części i również umorzono.
Postępowania dyscyplinarne: W dziesięciu sprawach postępowania w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej utrzymano w mocy, a w jednej sprawie zaskarżone postanowienie uchylono i przekazano do ponownego rozpatrzenia.
Działalność Okręgowych Rzeczników Odpowiedzialności Zawodowej:
Łączna liczba spraw: W 2018 roku do okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej wpłynęło łącznie 514 spraw.
Podział spraw według trybu: Z tych 514 spraw, 446 dotyczyło odpowiedzialności zawodowej, 50 odpowiedzialności dyscyplinarnej, a 18 spraw było poza kompetencją danej Izby.
Wszczęte postępowania: W 480 sprawach wszczęto postępowania, w tym w 51 w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej i w 429 w trybie odpowiedzialności zawodowej.
Rozstrzygnięcia: Z tych postępowań 280 spraw umorzono, 124 sprawy przekazano do okręgowych sądów dyscyplinarnych, a 35 spraw przekazano do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wraz z odwołaniami i zażaleniami.
Te dane wskazują na aktywną i systematyczną pracę rzeczników odpowiedzialności zawodowej, zarówno na poziomie krajowym, jak i okręgowym. Większość spraw została rozwiązana przez umorzenie lub przekazanie do sądów dyscyplinarnych. Znaczna liczba spraw, szczególnie na poziomie okręgowym, podkreśla również ważną rolę, jaką rzecznicy odgrywają w utrzymaniu standardów zawodowych wśród inżynierów budownictwa.
Najczęstsze rodzaje skarg jakie trafiają do rzecznika odpowiedzialności zawodowej
Na podstawie podanych przez PIIB informacji, najczęstsze skargi wpływające do rzeczników odpowiedzialności zawodowej obejmują stosunkowo szeroki zakres. Naruszenia polegają m.in. na:
Niewypełnianie obowiązków w zakresie koordynacji bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zabezpieczenia terenu budowy: Skargi te dotyczą nieprzestrzegania przepisów BHP na budowie, co może prowadzić do zagrożenia życia i zdrowia pracowników oraz osób postronnych.
Prowadzenie prac budowlanych niezgodnie z dokumentacją techniczną: Ta kategoria skarg odnosi się do przypadków, gdy prace budowlane są realizowane inaczej niż przewiduje to projekt, co może prowadzić do wad konstrukcyjnych i innych problemów.
Brak protokolarnego przejęcia placu budowy: Nieprzeprowadzenie formalnego przejęcia placu budowy może prowadzić do niejasności w kwestii odpowiedzialności i bezpieczeństwa.
Niewłaściwe przechowywanie i nienależyte prowadzenie dziennika budowy: Dziennik budowy jest ważnym dokumentem rejestrującym postęp prac i wszelkie istotne zdarzenia na budowie. Jego niewłaściwe prowadzenie jest poważnym uchybieniem.
Poświadczanie nieprawdy: Dotyczy sytuacji, w których kierownik budowy fałszywie oświadcza, że wykonanie budynku jest zgodne z projektem i warunkami pozwolenia na budowę.
Nierzetelne wykonywanie przeglądów technicznych obiektów budowlanych: Brak staranności przy przeglądach technicznych może skutkować pominięciem ważnych wad i zagrożeń.
Nieznajomość warunków technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych: Ta kategoria skarg wskazuje na brak wiedzy fachowej u niektórych inżynierów.
Błędy projektowe projektanta i uchylanie się od obowiązku pełnienia nadzoru autorskiego: Skargi te dotyczą zarówno błędów w projektach, jak i braku odpowiedzialności za nadzór nad ich realizacją.
Nieetyczne postępowanie rzeczoznawców przy opracowywaniu opinii i ekspertyz: Obejmuje to przypadki, gdy rzeczoznawcy działają w sposób nieprofesjonalny lub nieuczciwy.
Fałszowanie dokumentów: Dotyczy sytuacji, w których dokumenty, takie jak te potwierdzające nadanie uprawnień budowlanych czy przynależność do izby zawodowej, są fałszowane.
Podsumowując, skargi te obejmują szeroki zakres problemów, od niewłaściwego zarządzania placem budowy po poważne naruszenia etyczne i prawne. Wskazują na potrzebę stałego monitorowania i egzekwowania standardów zawodowych wśród inżynierów budownictwa.
Ile spraw trafia rocznie do rzeczników odpowiedzialności zawodowej
Wykres przedstawia statystyki liczby skarg wpływających do rzecznika odpowiedzialności zawodowej w poszczególnych latach od 2007 do 2018. Widzimy, że liczba ta utrzymuje się na dość stabilnym poziomie z niewielkimi wahaniami rok do roku pomiędzy 500 a 600 spraw. Dane pochodzą z dokumentów udostępnianych przez Polską Izbę Inżynierów Budownictwa.
Statystyki postępowań za 2018 rok w rozbiciu na rodzaje uprawnień budowlanych i funkcje techniczne
W 2018 roku ( PIIB nie podaje bardziej aktualnych danych) , postępowania prowadzone przez okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej w zakresie odpowiedzialności zawodowej i dyscyplinarnej, w większości dotyczyły przedstawicieli ogólnego sektora budownictwa ogólnego, gdzie aż 83,26% obwinionych stanowiły osoby z tej branży. Kolejne miejsce zajęli specjaliści z dziedziny instalacji i sieci sanitarnych, stanowiąc 7,56% obwinionych, zaś branża instalacji i sieci elektrycznych była reprezentowana przez 2,22%. Przedstawiciele budownictwa drogowego odpowiadali za 3,11% przypadków, a sektor budownictwa wodnego i melioracyjnego był najmniej licznie reprezentowany, z udziałem na poziomie 0,59%. Pozostałe branże, w tym kolejowe, mostowe, telekomunikacyjne i wyburzeniowe, stanowiły 3,26% obwinionych.
Funkcje techniczne
Pod względem funkcji zawodowych, niemal połowa postępowań (49,06%) dotyczyła kierowników budów lub robót. Inspektorzy nadzoru inwestorskiego byli drugą najczęściej rozpatrywaną grupą, z udziałem w postępowaniach wynoszącym 15,91%. Projektanci oraz osoby sprawdzające projekty stanowili 8,96%, natomiast specjaliści przeprowadzający okresowe kontrole byli przedmiotem 4,81% postępowań. Rzeczoznawcy stanowili 2,94%, a pozostałe postępowania, w tym te dotyczące naruszeń etyki zawodowej, wynosiły 18,32%.
Dodatkowe ubezpieczenienie od odpowiedzialności cywilnej dla inżynierów zrzeszonych w PIIB zwiększa bezpieczeństwo osób wykonujących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Stanowi dodatkowy limit ubezpieczenia OC inżyniera budownictwa, przy zachowaniu identycznego zakresu jak w ubezpieczeniu obowiązkowym. Nadwyżkowe ubezpieczenie zawierane jest na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia OC architektów i inżynierów budownictwa.
Dlaczego potrzebne dodatkowe ubezpieczenie OC dla inżynierów budownictwa
Minimalna suma gwarancyjna w ubezpieczeniu obowiązkowym OC dla inżynierów budownictwa wynosi 50 tys. euro. Jest ona określona w przepisach i nie może być niższa. W obecnych czasach wartość ta, biorąc pod uwagę znaczący wzrost kosztów w budownictwie jest zdecydowanie niewystarczająca. Osoby posiadające uprawnienia budowlane oraz pełniący samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, w szczególności przy dużych projektach i inwestycjach w ramach podstawowego ubezpieczenia są chronione jedynie w niewielkim stopniu.
Pełna odpowiedzialność cywilna inżyniera za szkodę
Przepisy prawa dotyczące odpowiedzialności cywilnej za szkodę opierają się na zasadzie pełnej odpowiedzialności. Ta zasada zakłada, że sprawca szkody jest zobowiązany do naprawienia jej w pełnej wysokości. Jednakże, istnieją pewne wyjątki od tej reguły, szczególnie w kontekście odpowiedzialności pracownika, która jest ograniczona.
Inżynierowie budownictwa, podobnie jak wszyscy profesjonaliści, mogą być narażeni na ryzyko wyrządzenia szkody. W sektorze budowlanym, takie szkody mogą wynikać z różnych przyczyn, w tym katastrof budowlanych czy wypadków na budowie. Konsekwencje finansowe takich zdarzeń mogą być znaczące, zarówno dla poszkodowanych, jak i dla samego inżyniera.
Ubezpieczenie dodatkowe odgrywa kluczową rolę w minimalizowaniu ryzyka finansowego związanego z potencjalnymi szkodami. Podstawowa polisa ubezpieczeniowa oferują ochronę w określonych limitach sum gwarancyjnych, co jest szczególnie ważne w kontekście rosnących cen materiałów i robót budowlanych.
Długie terminy odpowiedzialności za szkodę
Zrozumienie, jak długo inżynier budownictwa może być odpowiedzialny za szkody spowodowane swoimi błędami, jest ważne zarówno dla samych inżynierów, jak i dla poszkodowanych. Terminy te są zróżnicowane w zależności od rodzaju szkody i podmiotu poszkodowanego. Kluczowe są tu przepisy określające, jak długo po zdarzeniu wywołującym szkodę można wnosić roszczenia. Analiza przepisów wskazuje na znaczenie posiadania odpowiedniego ubezpieczenia, które może zabezpieczyć inżyniera budownictwa przed skutkami finansowymi roszczeń. Jednakże, z biegiem czasu wartość sumy gwarancyjnej może ulec dewaluacji, co należy wziąć pod uwagę przy wyborze i zarządzaniu polisą ubezpieczeniową.
Warianty sumy gwarancyjnej i wysokości składek
Dodatkowe ubezpieczenie dla inżynierów budownictwa – w zależności od wysokości sumy gwarancyjnej różnią się wysokości składek:
