Kategoria: Funkcje techniczne

Inspektor nadzoru inwestorskiego jest uczestnikiem procesu budowlanego. Pełniąc samodzielną funkcję techniczną reprezentuje interesy inwestora na terenie budowy, który zwykle nie posiada odpowiedniej wiedzy technicznej w tym zakresie.

Inspektor kontroluje czy prace realizowane są zgodnie z zatwierdzonym projektem, przepisami i normami oraz czy używane są odpowiednie materiały. Sprawdza jakość wykonanych prac budowlanych, potwierdza ich zakresy oraz może brać udział na życzenie inwestora w rozliczeniach finansowych.

Obecność inspektora nadzoru na budowie zależy od decyzji inwestora, choć w niektórych przypadkach budów o skomplikowanym zakresie prawo narzuca obowiązek jego zatrudnienia.

Jak zostać inspektorem nadzoru inwestorskiego

Aby zostać inspektorem nadzoru inwestorskiego należy posiadać odpowiednią wiedzę i doświadczenie. Zwykle pierwszym i naturalnym etapem kariery jest praca na budowie na stanowisku kierownika budowy lub kierownika robót, a stanowisko inspektora nadzoru obejmowane jest przez inżynierów w dojrzałym wieku.

Samodzielna funkcja techniczna inspektora nadzoru inwestorskiego wymaga posiadania uprawnień budowlanych w specjalności odpowiedniej do nadzorowanego zakresu prac. Dodatkowo należ być czynnym członkiem samorządu zawodowego oraz posiadać niezbędne ubezpieczenie OC.

Obowiązki inspektora nadzoru inwestorskiego

Do ustawowych obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego należą:

1. reprezentowanie inwestora na budowie przez sprawowanie kontroli zgodności jej realizacji z projektem lub pozwoleniem na budowę, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej
2. sprawdzanie jakości wykonywanych robót budowlanych i stosowania przy wykonywaniu tych robót wyrobów dopuszczonych do stosowania w budownictwie na terenie kraju
3. sprawdzanie i odbiór robót budowlanych ulegających zakryciu lub zanikających
4. uczestniczenie w próbach i odbiorach technicznych instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych oraz przygotowanie i udział w czynnościach odbioru gotowych obiektów budowlanych i przekazywanie ich do użytkowania
5. potwierdzanie faktycznie wykonanych robót oraz usunięcia wad
6. kontrolowanie rozliczeń budowy na życzenie inwestora

Uprawnienia inspektora nadzoru inwestorskiego

Inspektor nadzoru inwestorskiego ma prawo do:

1. wydawania kierownikowi budowy lub kierownikowi robót polecenia, potwierdzone wpisem do dziennika budowy, dotyczących:
   • usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń, wykonania prób lub badań, także wymagających odkrycia robót lub elementów zakrytych,
   • przedstawienia ekspertyz dotyczących prowadzonych robót budowlanych oraz informacji i dokumentów potwierdzających zastosowanie przy wykonywaniu robót budowlanych wyrobów dopuszczonych do stosowania w budownictwie
   • informacji i dokumentów potwierdzających dopuszczenie do stosowania urządzeń technicznych;
2. żądania od kierownika budowy lub kierownika robót dokonania poprawek bądź ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót
3. żądania wstrzymania dalszych robót budowlanych w przypadku, gdyby ich kontynuacja mogła wywołać zagrożenie bądź spowodować niedopuszczalną niezgodność z projektem lub pozwoleniem na budowę.

Kiedy wymagany inspektor nadzoru inwestorskiego

Ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego może nakazać inwestorowi organ administracji architektoniczno-budowlanej w decyzji o pozwoleniu na budowę. Ustawodawca ustalił listę obiektów budowlanych oraz kryteria techniczne na podstawie, których taka decyzja jest podejmowana w rozporządzeniu w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego.

Inspektor nadzoru będzie potrzebny m.in.na budowie:

• obiektów użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego o kubaturze większej lub równej 2500 m3
• obiektów wpisanych do rejestru zabytków ( dla przebudowy, rozbudowy itp)
• budynków i budowli o wysokości nad terenem większej niż 15m
• budynków zawierających pomieszczenia zagrożone wybuchem
• budynków powstających na obszarach szkód górniczych
• budowli mostowych

Wielu inspektorów na budowie

Przypadku skomplikowanej i rozległej budowy, gdzie występuje zróżnicowany zakres robót budowlanych konieczna może być obecność inspektorów nadzoru z różnych specjalności. W takim wypadku inwestor wyznacza jednego z nich jako głównego inspektora, którego zadaniem będzie koordynacja prac inspektorów pozostałych specjalności.

Projektant jest uczestnikiem procesu budowlanego, którego zadaniem jest kompleksowe przygotowanie projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami i normami, zasadami wiedzy technicznej oraz uwarunkowaniami formalno-administracyjnymi występującymi w miejscu lokalizacji planowanej inwestycji. W jego zakresie jest także uzyskanie niezbędnych opinii oraz uzgodnień wymaganych przepisami prawnymi.

W przypadku dużego skomplikowania projektowanej inwestycji, w ramach swych obowiązków projektant może współpracować z projektantami specjalistami z innych branżowymi. W takim wypadku koordynuje pod względem technicznym

Warto wyjaśnić, iż definicja projektanta określona w ustawie Prawo budowlane, jest często utożsamiana ze stanowiskiem głównego projektanta obiektu budowlanego który odpowiada formalnie za całość prac projektowych. W przypadku większości obiektów budowlanych posiada on zwykle uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej.

Jak zostać projektantem

Wykonywanie samodzielnej funkcji technicznej projektanta wymaga posiadania odpowiedniego wykształcenia oraz przygotowania zawodowego potwierdzonego posiadanymi uprawnieniami.

W ramach wykształcenia od kandydata wymaga się ukończenia studiów wyższych na kierunku dostosowanym do specjalności techniczno-budowlanej w jakiej chciałby projektować. Szczegółowe wymagania pod tym względem określa rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.

W następnej kolejności wymaga się odbycia praktyki zawodowej w biurze projektowym pod nadzorem projektanta z odpowiednimi uprawnieniami oraz dodatkowo odbycia praktyki na terenie budowy aby poznać zagadnienia techniczne również od strony wykonawczej.

Ostatecznym etapem jest zdanie egzaminu i uzyskanie uprawnień budowlanych do projektowania w określonej dziedzinie budownictwa.

Samodzielna praca na stanowisku projektanta wymaga bycia czynnym członkiem samorządu zawodowego inżynierów lub architektów, co jest równoznaczne z opłacaniem obowiązkowych składek członkowskich oraz ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej.

Projektant – obowiązki

Do podstawowych zadań projektanta należy między innymi:

1. opracowanie projektu budowlanego w sposób zgodny z wymaganiami ustawy, ustaleniami określonymi w decyzjach administracyjnych dotyczących zamierzenia budowlanego, obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej
   1. zapewnienie, w razie potrzeby, udziału w opracowaniu projektu osób posiadających uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności oraz wzajemne skoordynowanie techniczne wykonanych przez te osoby opracowań projektowych, zapewniające uwzględnienie zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w procesie budowy, z uwzględnieniem specyfiki projektowanego obiektu budowlanego
   2. sporządzenie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia ze względu na specyfikę projektowanego obiektu budowlanego, uwzględnianej w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia
   3. określenie obszaru oddziaływania obiektu
2. uzyskanie wymaganych opinii, uzgodnień i sprawdzeń rozwiązań projektowych w zakresie wynikającym z przepisów
3. wyjaśnianie wątpliwości dotyczących projektu i zawartych w nim rozwiązań
4. sporządzanie lub uzgadnianie indywidualnej dokumentacji technicznej
5. projektant zapewnia sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami,  przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności
6. projektant jest zobowiązany dołączyć oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego, zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej

Prawa projektanta

Podczas realizacji budowy, przez siebie zaprojektowanej projektant ma prawo:

1. wstępu na teren budowy i dokonywania zapisów w dzienniku budowy dotyczących jej realizacji
2. żądania wpisem do dziennika budowy wstrzymania robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia dla ludzi bądź mienia lub wykonywania prac niezgodnie z zatwierdzonym projektem.

Nadzór autorski

Projektant może zostać zobowiązany przez inwestora lub organ administracji architektoniczno-budowlane do sprawowania nadzoru autorskiego nad realizacją inwestycji, dla której projekt budowlany przygotował. W ramach tych obowiązków projektant:

• weryfikuje zgodność wykonywanych prac budowlanych z opracowanym przez siebie projektem
• opiniuje możliwość zastosowania rozwiązań zamiennych w stosunku do rozwiązań projektowych, które w ramach postępu prac zgłaszają kierownik budowy lub inspektor nadzoru inwestorskiego

Projektant a odpowiedzialność

Praca na stanowisku projektanta w zakresie budownictwa lub architektury wiąże się z szerokim zakresem odpowiedzialności zawodowej jak również odpowiedzialności cywilnej a w niektórych przypadkach także karnej.

Odpowiedzialności zawodowej podlega projektant, który:

• dopuścił się wykroczeń określonych w ustawie Prawo budowlane
• na skutek swoich rażących błędów spowodował zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska albo znaczne szkody materialne
• nie spełnia lub spełnia niedbale swoje obowiązki
• uchyla się od podjęcia nadzoru autorskiego lub wykonuje go w sposób niedbały

Za powyższe uchybienia projektant może zostać ukarany karą upomnienia, zakazem wykonywania samodzielnych funkcji technicznych na okres maksymalnie 5 lat oraz koniecznością ponownego zdania egzaminu na uprawnienia budowlane w ramach swojej specjalności.

Odpowiedzialność cywilna projektanta na ogół sprowadza się do pokrycia szkód materialnych, które powstały w wyniku prowadzonej przez niego działalności projektowej. Dlatego ważnym wymaganiem jest posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia OC, czego nawet wymagają aktualne przepisy.

Odpowiedzialności karnej podlega natomiast projektant, który wykonuje swe obowiązki nie posiadając przy tym odpowiednich wymaganych przepisami uprawnień. Czyn ten zagrożony jest karą do roku więzienia.

Dodatkowo projektant, który w sposób rażący nie przestrzega przepisów ustawy Prawo budowlane powodując zagrożenie bezpieczeństwa konstrukcji, użytkowania, pożarowego lub warunków BHP ochrony przed hałasem i drganiami, oszczędności energii podlega karze grzywny.

Kierownik budowy jest uczestnikiem procesu budowlanego, który zarządza wszystkimi pracami na terenie budowy. Dba o to by roboty realizowano zgodnie z zapisami pozwolenia na budowę i były zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz obowiązującymi przepisami i normami. W jego zakresie jest także zapewnienie bezpieczeństwa wszystkim pracownikom oraz innym osobom przebywającym na budowie. Podlega on odpowiedzialności zawodowej, cywilno-prawnej a w niektórych przypadkach także karnej. Do sprawowania samodzielnej funkcji technicznej kierownika budowy wymagane są uprawnienia budowlane w odpowiednim zakresie oraz czynne członkostwo w samorządzie zawodowym PIIB lub IARP.

Jak zostać kierownikiem budowy

Aby pracować na stanowisku kierownika budowy niezbędne jest posiadanie odpowiedniego wykształcenia  średniego lub wyższego, którego zakres jest określony w rozporządzeniu w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.

Kolejnym etapem jest odbycie odpowiedniej praktyki zawodowej na terenie budowy oraz przejście procesu kwalifikacyjnego i zdanie egzaminu na uprawnienia budowlane.

Po uzyskaniu pozytywnego wyniku kandydat na podstawie decyzji administracyjnej otrzymuje uprawnienia budowlane i zostaje wpisany do centralnego rejestru osób posiadających uprawnienia prowadzonego przez GINB.

Samodzielną funkcję techniczną w budownictwie jako kierownik budowy będzie mógł natomiast dopiero po wpisie na listę członków samorządu zawodowego PIIB lub IARP oraz opłaceniu składek członkowskich i wymaganego ubezpieczenia OC.

Jakie obowiązki ma kierownik budowy?

Kierownik budowy na początku budowy jest zobowiązany sporządzić lub zapewnić sporządzenie planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w oparciu o informacje o bezpieczeństwie przekazane przez projektanta obiektu.

Podstawowe obowiązki kierownika budowy określono w ustawie Prawo budowlane

1. protokolarne przejęcie od inwestora i odpowiednie zabezpieczenie terenu budowy wraz ze znajdującymi się na nim obiektami budowlanymi, urządzeniami technicznymi i stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego;
2. prowadzenie dokumentacji budowy;
3. zapewnienie geodezyjnego wytyczenia obiektu oraz zorganizowanie budowy i kierowanie budową obiektu budowlanego w sposób zgodny z projektem lub pozwoleniem na budowę, przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, oraz przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy;
4. koordynowanie realizacji zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia:
   1. przy opracowywaniu technicznych lub organizacyjnych założeń planowanych robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów, które mają być prowadzone jednocześnie lub kolejno,
   2. przy planowaniu czasu wymaganego do zakończenia robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów;
5. koordynowanie działań zapewniających przestrzeganie podczas wykonywania robót budowlanych zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawartych w przepisach oraz w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia;
6. wprowadzanie niezbędnych zmian w planie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, wynikających z postępu wykonywanych robót budowlanych;
7. podejmowanie niezbędnych działań uniemożliwiających wstęp na budowę osobom nieupoważnionym;
8. zapewnienie przy wykonywaniu robót budowlanych stosowania wyrobów budowlanych spełniających wymagania norm i obowiązujących przepisów oraz ich stosowania zgodnie z przeznaczeniem
9. wstrzymanie robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia oraz bezzwłoczne zawiadomienie o tym właściwego organu;
10. zawiadomienie inwestora o wpisie do dziennika budowy dotyczącym wstrzymania robót budowlanych z powodu wykonywania ich niezgodnie z projektem;
11. realizacja zaleceń wpisanych do dziennika budowy przez inne osoby upoważnione;
12. zgłaszanie inwestorowi do sprawdzenia lub odbioru wykonanych robót ulegających zakryciu bądź zanikających oraz zapewnienie dokonania wymaganych przepisami lub ustalonych w umowie prób i sprawdzeń instalacji, urządzeń technicznych i przewodów kominowych przed zgłoszeniem obiektu budowlanego do odbioru;
13. przygotowanie dokumentacji powykonawczej obiektu budowlanego;
14. zgłoszenie obiektu budowlanego do odbioru odpowiednim wpisem do dziennika budowy oraz uczestniczenie w czynnościach odbioru i zapewnienie usunięcia stwierdzonych wad, a także przekazanie inwestorowi oświadczenia, o zgodności wybudowanego obiektu z projektem, pozwoleniem na budowę oraz o doprowadzeniu terenu budowy do należytego stanu wraz z terenami przyległymi

Uprawnienia kierownika budowy

Uprawnienia kierownika budowy jakie wskazuje Ustawa prawo budowlane:

• Kierownik budowy może proponować inwestorowi zastosowanie zmian w projekcie, jeżeli podniosą one poziom bezpieczeństwa prowadzonych prac lub usprawnią proces budowlany.
• Kierownik może także ustosunkowywać się do zaleceń i wpisów w dzienniku budowy dokonywanych przez innych uczestników procesu budowlanego oraz uprawnione organy.

Odpowiedzialność kierownika budowy

Inżynier sprawujący funkcję kierownika budowy podlega przede wszystkim odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Za nieprzestrzeganie zapisów prawa budowlanego, niedbałe wykonywanie swych obowiązków, spowodowanie zagrożenia zdrowia lub życia ludzi lub spowodowanie znacznych szkód materialnych lub szkód na środowisku kierownik budowy może zostać ukarany:

• karą upomnienia
• upomnieniem oraz nałożeniem obowiązku ponownego zdania egzaminu na uprawnienia budowlane
• zakazem wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie maksymalnie do 5 lat oraz koniecznością ponownego zaliczenia egzaminu na uprawnienia budowlane.

Warto nadmienić, iż oprócz odpowiedzialności zawodowej określonej w ustawie Prawo budowlane, kierownik budowy może zostać pociągnięty do odpowiedzialności również na podstawie kodeksu cywilnego, a w przypadku rażących uchybień oraz znaczących skutków również odpowiedzialności karnej.

Kiedy potrzebny kierownik budowy

Prawo budowlane nakłada na inwestora obowiązek zatrudnienia kierownika budowy dla wszystkich inwestycji, dla których wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę.

Dodatkowo obecności kierownika budowy wymaga budowa:

• wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane
• wolno stojących parterowych budynków stacji transformatorowych oraz kontenerowych stacji transformatorowych o powierzchni zabudowy do 35m2
• instalacji zbiornikowych na gaz płynny z pojedynczym zbiornikiem o pojemności do 7m3, przeznaczonych do zasilania instalacji gazowych w budynkach mieszkalnych jednorodzinnych
• sieci elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1kV włącznie, wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, telekomunikacyjnych, gazowych o ciśnieniu roboczym nie wyższym niż 0,5 MPa

Wszelkie pozostałe budowy nie wymagają ustanawiania kierownika budowy.

Organ administracji architektoniczno-budowlane w drodze decyzji może zwolnić inwestora z obowiązku ustanawiania kierownika budowy także w przypadku budowy, dla której nałożono taki obowiązek w ustawie, jeżeli przemawia za tym nieznaczne skomplikowanie robót lub inne ważne względy.

Kierownik budowy a kierownik robót

W przypadku budowy obiektu o znacznym skomplikowaniu robót oraz wykonywaniu prac z zakresu wielu specjalności techniczno-budowlanych kierownik budowy może okazać się niewystarczający. W takim wypadku inwestor zobowiązany jest zatrudnić branżowych kierowników robót z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi (zwykle sanitarnymi, elektrycznymi itp). Kierownik budowy posiada wtedy zwykle uprawnienia wykonawcze konstrukcyjno-budowlane i pełni funkcję koordynatora poszczególnych zakresów branżowych.

Oczywiście w zależności od rodzaju prowadzonych prac zakres uprawnień kierownika budowy oraz branżowych kierowników robót może się zmieniać. Przykładowo duże inwestycje drogowe prowadzone są przez kierownika budowy z uprawnieniami drogowymi, budowy sieci sanitarnych nadzoruje kierownik budowy z uprawnieniami sanitarnymi, a obiektów elektroenergetycznych kierownik posiadający uprawnienia budowlane elektryczne.

Formalne ograniczenia

Prawo budowlane zabrania jednoczesnego pełnienia funkcji kierownika budowy oraz inspektora nadzoru inwestorskiego. To samo ograniczenie ma zastosowanie w przypadku kierowników robót. Oczywiście wymaganie to obowiązuje jedynie w przypadku tej samej budowy, choć dla jasności sytuacji należy unikać każdego rodzaju powiązań zarówno formalnych jak i prywatnych pomiędzy kierownikiem a inspektorem.