Manifest inżynierów budownictwa projektantów obiektów budowlanych
KONIECZNE ZMIANY W ZAKRESIE UPRAWNIEŃ BUDOWLANYCH
Poniższe opracowanie jest stanowiskiem szerokiego grona polskich inżynierów budownictwa – projektantów obiektów budownictwa kubaturowego.
Stanowisko to jest efektem wnikliwych dyskusji toczących się w środowisku projektantów oraz licznych opinii i spostrzeżeń jakie udało się wymienić podczas burzliwych rozmów a także zgromadzić na forach internetowych niezwykle popularnych wśród projektantów budownictwa: Inżynierze Budownictwa, Konstruktorze Budowlanym, Muratorze Plus, forum Izby Projektowania Budowlanego czy Mazowieckiej OIIB.
Jesteśmy absolwentami wydziałów budownictwa polskich politechnik, posiadamy doświadczenie w przygotowaniu inwestycji, projektowaniu oraz wykonawstwie budynków mieszkalnych, użyteczności publicznej i zabytkowych w Polsce oraz za granicą. Z przykrością stwierdzamy, że podział specjalności i zakres projektowych uprawnień budowlanych w odniesieniu do budownictwa kubaturowego nie odpowiada rzeczywistemu poziomowi wykształcenia i wiedzy inżynierów budownictwa i jest dla nich wielce krzywdzący.
Zgodnie z Rozporządzeniem z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
§ 17. 1. Uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń uprawniają do projektowania lub kierowania robotami budowlanymi związanymi z obiektem budowlanym w zakresie:
1) sporządzania projektu architektoniczno-budowlanego w odniesieniu do konstrukcji obiektu.
Powyższy zapis jest w praktyce interpretowany tak, że inżynier budownictwa zdobywając uprawnienia bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej ma prawo projektować tylko i wyłącznie konstrukcję nośną. Natomiast wszelkie pozostałe zagadnienia budowlane (nie będące konstrukcją nośną) zostały uznaniowo wciągnięte w granice projektu architektonicznego!
A więc to architekt projektuje izolacje termiczne i wodochronne, nienośne przegrody budowlane i ich warstwy, rozwiązuje detale i szczegóły budowlane, dobiera warstwy dachu, podłóg i posadzek, zajmuje się problemami fizyki budowli czy termorenowacji. Sytuacja ta jest absurdalna zważywszy na to, że to właśnie absolwenci wydziałów budownictwa zdobywają szeroką i gruntowną wiedzę z zakresu materiałów budowlanych, projektowania ogólnobudowlanego, technologii budowlanych, fizyki budowli, remontów i utrzymania budynków oraz szeroko pojętej sztuki budowlanej. Tymczasem obecny stan prawny odbiera im możliwość projektowania tego zakresu, który zawłaszczony został przez branżę architektoniczną!
Inżynier budownictwa biorąc pod uwagę jego wiedzę teoretyczną i praktyczną, musi mieć prawo do projektowania budynku jako kompleksowego założenia techniczno-budowlanego a nie być uprawnionym jedynie do sporządzania projektu konstrukcji nośnej!
Suplement B dyplomu ukończenia studiów na kierunku budownictwo ogólne, w części dot. sylwetki absolwenta zawiera zapis: Absolwent kierunku budownictwo w oparciu o nabytą wiedzę teoretyczną i umiejętności praktyczne, uzyskał podstawę do pracy twórczej w zakresie projektowania obiektów budowlanych i konstrukcji inżynierskich (…).
Ponadto ani Prawo Budowlane ani żaden inny akt prawny nie definiuje pojawiających się w Rozporządzeniu w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie pojęć: „projekt w odniesieniu do architektury obiektu” i „projekt w odniesieniu do konstrukcji obiektu”. Powoduje to, że realny zakres uprawnień a tym samym zawartość opracowania projektowego pozostawiony jest do dowolnej interpretacji ponieważ z prawnego punktu widzenia nie wiemy czym jest architektura a czym konstrukcja obiektu! To z kolei umożliwia bezpodstawne wciągnięcie zagadnień techniczno-budowlanych o charakterze nienośnym w granice projektu architektonicznego.
Sytuacja taka powoduje, że zagadnienia ogólnobudowlane opracowywane są przez osoby posiadające mniejsze przygotowanie do pełnienia tej funcji i skutkuje często kosztownymi błędami w dokumentacji projektowej.
Problem ten został poruszony w artykule pt. „Uciążliwe błędy w projektowaniu budynków mieszkalnych”, który ukazał się w „Inżynierze Budownictwa” ze stycznia 2009. Autor nie wspomniał jednak, że błędy te pojawiają się w techniczno-budowlanej części projektu architektonicznego i że obecne prawo wyklucza inżynierów budownictwa z projektowania tego zakresu choć posiadają więszą wiedzę teoretyczną i praktyczną by to robić!
Prawo budowlane i Rozporządzenie w Sprawie Samodzielnych Funkcji Technicznych w Budownictwie tworzą spolaryzowaną sytuację architekt + projektant konstrukcji nośnej powodując, że inżynier budownictwa nie ma możliwości rozwijania się i specjalizowania w zakresie ogólnobudowlanym.
Skoro więc zagadnienia techniczno-budowlane nie mające charakteru konstrukcji nośnej opracowywane są w ramach projektu architektonicznego stwierdzamy dobitnie, że inżynierowie budownictwa muszą mieć prawo do zdobywania uprawnienień w specjalności architektonicznej w znacznie szerszym zakresie niż obecnie!
Chcąc zgromadzić jak najszersze spektrum opinii w powyższym temacie udało nam się dotrzeć do środowisk projektowych w różnych częsciach naszego kraju. Oddźwięk i spostrzeżenia są niezwykle zaskakujące i zmuszają do jeszcze głębszej analizy pozycji polskiego projektanta budownictwa kubaturowego. Pisząc polskiego chcemy to dodatkowo podkreślić ponieważ ogromna rzesza naszych inżynierów zdobywała i zdobywa doświadczenie w krajach europejskich poznając tamtejsze rozwiązania prawne w budownictwie. Wiele firm europejskich posiada oddziały swych biur w Polsce co z kolei umożliwia bezpośredni kontakt inżynierów polskich z kolegami z innych krajów i często prowadzi do porównań wzajemnego statusu i uprawnień.
Wsłuchując się w ten głos postanowiliśmy przeprowadzić wstępna analizę porównawczą zakresu uprawnień polskiego inżyniera budownictwa z analogicznymi uprawnieniami jakie posiadają koledzy z krajów ościennych. Do analizy wybraliśmy kraje najbliższe Polsce z geograficznego i gospodarczego punktu widzenia. Jak więc wygląda pozycja inżyniera budownictwa w Niemczech, Czechach i Wielkiej Brytanii?
1) Niemcy
Opracowano na podstawie: Landesbauordnung fur Baden-Wurttemberg. Niemieckie prawo budowlane (Bauordnung) jest ustalane na poziomie poszczególnych landów jednak ogólne zasady są bardzo podobne we wszystkich landach.
Prawo do przedkładania projektu o uzyskanie pozwolenia budowlanego ma:
1. Osoba posiadająca tytuł zawodowy 'architekt’ lub 'architektka’
2. Osoba posiadająca tytuł inżynier budownictwa zapisana w izbie inżynierów w wykazie uprawnionych do przedkładania dokumentacji do pozwolenia budowlanego
3. Osoba posiadająca tytuł zawodowy 'architekt/ka wnętrz’
Ponadto projekty budynków:
– mieszkalnych do 150m2 powierzchni (250m2 zależnie od landu)
– przemysłowych do 250m2 i 5m wysokości
– gospodarczych (rolnych) do 250m2
Mogą być opracowywane (bez posiadania uprawnień) przez absolwentów studiów na kierunku Architektura i Inżynieria Budowlana a także przez (!!!) uprawnionych Techników Budowlanych oraz Mistrzów robót murarskich, betonowych i żelbetowych.
Bardziej szczegółową analizę praw niemieckich inżynierów budownictwa można znaleźć w Biuletynie Małopolskiej OIIB nr 2 /2009 (32), marzec-kwiecień 2009.
Podsumowując:
prawo niemieckie gwarantuje inżynierom budownictwa (Bauingenieur) bardzo szerokie uprawnienia i gwarantuje równy status z architektami. Inżynier budownictwa ma bowiem prawo samodzielnie opracowywać kompleksowy projekt z zakresu budowlanego obejmujący zarówno architekturę jak i konstrukcję budynku bez żadnych ograniczeń! Szokujące jest to, że niemiecki technik budowlany posiada większe uprawnienia projektowe niż inżynier budownictwa (kubaturowego) w Polsce!
Na ironię zakrawa również fakt, że polski inżynier budownictwa ma w Niemczech (po uznaniu dyplomu) prawo opracowywać kompleksowe projekty branży budowlanej obejmujące architekturę i konstrukcję natomiast w Polsce jego prawo ograniczone jest w przypadku budynków jedynie do konstrukcji nośnej !
2) Czechy:
Na podstawie: Zakon c. 360/1992 Sb., o vykonu povolanf autorizovanych architektu a o vykonu povolanf autorizovanych inzenyru a techniku cinnych ve vystavbe.
Autoryzowany inżynier jest w ramach specjalizacji w jakiej uzyskał autoryzację uprawniony do:
– opracowywania projektów budynków (i odpowiadających im planów zagospodarowania terenu) z wyłączeniem budynków o szczególnym znaczeniu architektonicznym i urbanistycznym
– współuczestnictwa w opracowywaniu projektów budynków o szczególnym znaczeniu architektonicznym i urbanistycznym projektowanych przez autoryzowanego architekta
– przeprowadzanie obliczeń konstrukcyjnych i dynamicznych budynku
– przeprowadzanie ekspertyz technicznych i inżynierskich
– (…) inne punkty nieistotne dla sprawy
3) Wielka Brytania
Prowadzenie działalności projektowej w dziedzienie architektury i konstrukcji budowlanych nie podlega żadnym ograniczeniom prawnym tzn. nie istnieją uprawnienia budowlane w polskim znaczeniu tego pojęcia. Posiadając odpowiednie wykształcenie i praktykę można starać się o uzyskanie tytułu 'chartered architect’ lub 'chartered engineer’ jednak nie jest to wymagane prawnie i ma charakter zupełnie dobrowolny.
Chronione przez prawo jest jedynie używanie tytułu 'architect’ natomiast funkcja nie podlega ochornie prawnej; tak więc projekty architektoniczne wykonywać może każdy, byle tylko nie określał się mianem 'architect’.
Jak szacuje RIBA (Royal Institute of British Architects) tylko około 30% projektów architektonicznych składanych przy aplikacji o pozwolenie na budowę opracowywanych jest przez architektów. Pozostała część opracowywana jest przez osoby posiadające inne wykształcenie z zakresu budownictwa.
Powyższe przykłady dobitnie świadczą, że funkcjonujące w Polsce prawo regulujące zakres uprawnień budowlanych jest efektem sztucznego i nieracjonalnego podziału. Skoro w wysoko rozwiniętych gospodarkach takich jak Niemcy czy Wielka Brytania inżynierowie budownictwa mają prawo samodzielnego opracowywania projektu budynku dlaczego w Polsce prawo ogranicza tę działalność jedynie do konstrukcji nośnej? Zakres wiedzy zdobywanej przez absolwenta polskiego wydziału budownictwa w niczym nie ustępuje temu czego uczy się przyszły inżynier budownictwa w Niemczech czy Anglii! Polski student kierunku budownictwo (o profilu technologicznym czy konstrukcyjno-budowlanym) w ciągu 5-ciu lat niezwykle złożonych studiów nie uczy się jedynie projektowania konstrukcji nośnych. Program nauczania obejmuje również projektowanie ogólnobudowlane, technologiczne, fizykę budowli, materiały budowlane, projektowanie architektoniczne, zasady sztuki budowlanej oraz wiele innych, dając absolwentowi szeroką wiedzę z zakresu kompleksowego projektowania i wykonawstwa obiektów budowlanych (a nie tylko i wyłącznie konstrukcji nośnych)!
Idąc dalej należy stwierdzić, iż polskie prawo działa na niekorzyść własnych obywateli (tu: inżynierów budownictwa) sztucznie ograniczając im pola działalności, które w innych krajach Unii Europejskiej inżynierowie budownictwa z powodzeniem wykonują!
Skoro inżynier budownictwa w Niemczech czy Wielkiej Brytanii ma prawo opracowywać kompleksowy projekt w odniesieniu do architektury i konstrukcji budynku jakie jest uzasadnienie dla ograniczenia działalności inżyniera budownictwa w Polsce jedynie do konstrukcji nośnych?!
Możliwość uzyskania przez polskich inżynierów budownictwa uprawnień architektonicznych ograniczonych do kubatury 1000m3 na terenie zabudowy zagrodowej jest żenująca, krzywdząca i skrajnie nielogiczna! Czy prawidłowo wykonany projekt architektoniczy dla budynku na terenie zabudowy zagrodowej okazuje się być nagle błędny w innym terenie zabudowy?!
Nasze postulaty znajdują jasne potwierdznie w ustawodastwie Unii Europejskiej.
Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, mówi:
(28) Krajowe regulacje w dziedzinie architektury oraz podejmowania i wykonywania działalności zawodowej przez architektów mają bardzo zróżnicowany zakres. W większości Państw Członkowskich działalność w dziedzinie architektury prowadzona jest de iure bądź de facto przez osoby posiadające wyłącznie tytuł architekta lub dodatkowo także inny tytuł, przy czym osoby te nie mają wyłączności na prowadzenie takiej działalności, chyba że wynika to przepisów ustawowych. Działalność ta, bądź tylko niektóre jej rodzaje, może być wykonywana także przez przedstawicieli innych zawodów, w szczególności przez inżynierów, którzy uzyskali specjalistyczne wykształcenie w dziedzinie budownictwa lub sztuki budowania (…)
Prawo unijne zobowiązuje państwa członkowskie Unii do implementacji określonych regulacji prawnych, służących osiągnięciu wskazanego w dyrektywie, pożądanego stanu rzeczy!
Ponadto z załącznika do powyższej Dyrektywy oraz „Obwieszczenia Ministra Infrastruktury z dnia 16 lutego 2009 r. w sprawie wykazu dyplomow i innych dokumentow, wydawanych przez państwa Unii Europejskiej potwierdzajacych posiadanie kwalifikacji do wykonywania zawodu architekta”
dowiadujemy się, że w wielu krajach Unii Europejskiej inżynierowie budownictwa uzyskują potwierdzenie kwalifikacji do wykonywania zawodu architekta (np. w Belgii, Holandii, Włoszech, Bułgarii, Danii, Grecji, Węgrzech, Austrii, Portugalii, Słowacji i innych).
Paradoksalny jest fakt, że zgodnie z powyższą Dyrektywą i Obwieszczeniem, inżynierowie budownictwa z powyższych krajów UE mogą ubiegać się o potwierdzenie prawa do wykonywania zawodu architekta w Polsce!
Oznacza to, że polski inżynier budownictwa jest dyskryminowany i posiada we własnym kraju uprawnienia mniejsze niż inżynierowie z innych krajów Unii Europejskiej, którzy chcieliby rozpocząć działalność projektową w Polsce!
(Konieczność rozwiązania tej kwestii sygnalizuje Pan Andrzej Bratkowski w artykule pt. „Panie architekcie, panie inżynierze” który ukazał się na łamach kwartalnika Łódzkiej OIIB – nr III/2008)
Postulaty rozszerzenia uprawnień inżynierów budownictwa znajdują również silne poparcie wśród wysokich przedstawicieli środowiska architektów reprezentujących kręgi rządowe. W wywiadzie opublikowanym na łamach miesięcznika „Zawód Architekt” (01/2008) będącego czasopismem Izby Architektów RP pan minister Olgierd Dziekoński w zdecydowanych słowach stwierdza, że polski inżynier budownictwa powinien podobnie jak ma to miejsce w krajach europejskich mieć prawo do zdobywania uprawnień architektonicznych bez ograniczeń!
W świetle powyższego apelujemy i domagamy się od PIIB podjęcia konkretnych działań mających na celu zrównanie statusu i uprawnienień polskich inżynierów budownictwa z prawami jakie posiadają inżynierowie budownictwa w innych krajach Unii Europejskiej! PIIB to organizacja mająca w swym statucie „występowanie z inicjatywą do władz ustawodawczych i wykonawczych w celu tworzenia właściwych warunków rozwoju budownictwa oraz roli i miejsca zawodu inżyniera w tym procesie”dlatego też wierzymy, że to właśnie PIIB jest najwłaściwszą instytucją do której należy zwrócić się w pierwszej kolejności.
Determinacja polskich inżynierów budownictwa jest jednak tak wielka, iż w razie niepowodzenia działań ze strony PIIB, rozważamy również bezpośrednie dotarcie do Ustawodawcy oraz Rzecznika Praw Obywatelskich i przedłożenie petycji opisującej sytuację polskich inżynierów budownictwa, nierówne traktowanie ich wobec prawa Unii Europejskiej oraz dyskryminację względem kolegów z innych krajów Wspólnoty.
Ostateczną szansą na wyjaśnienie powyższych kwestii jest zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Celowa wydaje się również konieczność skierowania informacji o obecnym kuriozalnym stanie prawnym do wydziałów budownictwa polskich uczelni technicznych, instytutów i organizacji budowlanych, prasy i profesjonalnych portali internetowych z branży budowlanej a także parlamentarzystów i autorytetów z dziedziny budownictwa.
Głęboko jednak ufamy, że za sprawą skutecznych i konkretnych działań PIIB nie będziemy zmuszeni do podjęcia powyższych kroków.
Dlatego apelujemy, by PIIB jako organizacja statutowo reprezentująca interesy inżynierów budownictwa podjęła zdecydowane działania mające na celu:
1) Wykreślenie z uprawnień projektowych w specjalności architektonicznej w zakresie ograniczonym zapisu „zabudowa zagrodowa”, zwiększenia ich kubatury do 1500m3 oraz możliwości projektowania obiektów budowlanych o charakterze przemysłowym, magazynowym i gospodarczym bez ograniczeń.
Treść zapisu po zmianach:
Rozporządzenie o samodzielnych funkcjach technicznych w budownictwie § 16.2
Uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej w ograniczonym zakresie uprawniają do projektowania:
– obiektu budowlanego o kubaturze do 1 500 m3
– obiektu budowlanego przemysłowego, magazynowego i gospodarczego bez ograniczeń.
2) Umożliwienie magistrom inżynierom budownictwa uzyskiwania uprawnień projektowych w specjalności architektonicznej bez ograniczeń po odbyciu odpowiednio wydłużonej praktyki zawodowej (przykładowo: 5 lat w projektowaniu, 1 rok na budowie)
Treść zapisu po zmianach:
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane
3. Uzyskanie uprawnień budowlanych w specjalnościach, o których mowa w ust. 1, wymaga:
(… )
1.1) do projektowania bez ograniczeń i sprawdzania projektów architektoniczno-budowlanych:
a) ukończenia studiów magisterskich, w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym, na kierunku pokrewnym dla danej specjalności,
b) odbycia pięcioletniej praktyki przy sporządzaniu projektów,
c) odbycia rocznej praktyki na budowie
Alternatywnie podjęcia działań na rzecz utworzenia kierunków magisterskich studiów uzupełniających II-go stopnia dla osób z wykształceniem pokrewnym do danej specjalności uprawnień budowlanych. Ukończenie takich studiów pozwalałoby na zdobycie uprawnień budowlanych bez ograniczeń w specjalności pokrewnej (czyli w tym przypadku specjalności architektonicznej).
3) Wpisaniu do ustawy Prawo Budowlane definicji pojęcia 'konstrukcja obiektu’ rozumianej jako całokształtu cech budowlanych, technicznych i materiałowych obiektu budowlanego a więc zarówno tych o charakterze nośnym jak i nienośnym.
Z wyrazami szacunku:
Polscy inżynierowie budownictwa – projektanci obiektów budownictwa kubaturowego.
Skomentuj Marcin Anuluj pisanie odpowiedzi