Wprowadzenie pojęcia „patron” oraz „pod patronatem” do ustawy Prawo budowlane wywołało liczne dyskusje na temat ich znaczenia i funkcji w kontekście praktyk zawodowych. Ustawa z dnia 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do niektórych zawodów regulowanych zmieniła przepisy dotyczące odbywania praktyki zawodowej, wprowadzając rozróżnienie między praktyką pod kierownictwem a praktyką pod patronatem. Kluczową kwestią stało się określenie, jakie są różnice między patronem a kierownikiem praktyki i jakie skutki niosą ze sobą nowe regulacje.
Definicja patrona i kierownika praktyki
W najprostszym ujęciu słownikowym:
Patron to opiekun, protektor, mecenas, gwarant jakości i poziomu, często pełniący funkcję honorową.
Kierownik to organizator, przełożony i kontroler, czyli osoba związana z praktykantem stosunkiem pracy lub zależnością służbową.
Zmiany w ustawie jasno rozróżniają te dwie role i uznają oba sposoby odbywania oraz dokumentowania praktyki za równorzędne. Celem nowelizacji było ułatwienie dostępu do zawodu architekta, co zrealizowano poprzez umożliwienie odbywania praktyki w dwóch różnych formach.
Podstawowe różnice pomiędzy patronem a kierownikiem praktyki
1. Formalno-prawny stosunek zobowiązaniowy
Kierownik praktyki: Osoba sprawująca nadzór nad praktykantem w ramach stosunku pracy lub innego stosunku cywilnoprawnego. Kierownik praktyki zawodowej ponosi odpowiedzialność za przebieg praktyki i jej zgodność z przepisami prawa budowlanego.
Patron: Osoba, z którą praktykant nie ma formalnego stosunku zobowiązaniowego. Patron nie jest pracodawcą praktykanta, a jego rola ogranicza się do nadzorowania, doradzania i potwierdzania odbycia praktyki.
2. Zakres odpowiedzialności
Kierownik praktyki: Ma obowiązek organizowania pracy praktykanta, nadzorowania jego działań oraz oceny postępów. Ponosi formalną odpowiedzialność za przebieg praktyki.
Patron: Pełni rolę mentora i doradcy, ale jego odpowiedzialność jest bardziej symboliczna. Patron nie musi być bezpośrednio zaangażowany w organizację pracy praktykanta.
3. Możliwość odbywania praktyki poza biurem projektowym
Kierownik praktyki: Praktykant wykonuje obowiązki w biurze projektowym lub w ramach organizacji budowlanej.
Patron: Umożliwia odbycie praktyki w bardziej elastycznych warunkach, np. w domu, pod warunkiem że patron posiada odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie.
Podstawy prawne praktyki pod patronatem
Zgodnie z art. 14 Prawa budowlanego:
Warunkiem zaliczenia praktyki zawodowej jest bezpośrednie uczestnictwo w pracach projektowych pod kierownictwem osoby posiadającej uprawnienia budowlane.
Za równorzędną formę praktyki uznaje się roczną praktykę przy sporządzaniu projektów odbytą pod patronatem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane.
Patronem może być osoba posiadająca co najmniej 5-letnie doświadczenie zawodowe w ramach posiadanych uprawnień budowlanych.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 11 września 2014 r. reguluje kwestie dokumentowania praktyki. Dokumentem potwierdzającym jej odbycie jest oświadczenie zawarte w załączniku nr 1 do rozporządzenia, w którym należy wskazać, czy praktyka była odbywana pod patronatem czy pod kierownictwem.
Wprowadzenie instytucji patrona miało na celu ułatwienie dostępu do uzyskania uprawnień budowlanych poprzez zwiększenie liczby osób, które mogą sprawować nadzór nad praktykantami. Początkowe założenia przewidywały możliwość skrócenia okresu praktyki pod patronatem do 6 miesięcy, jednak ostatecznie z tej propozycji zrezygnowano. Pozostawiono natomiast możliwość odbywania praktyki w formie elastycznej, bez formalnej relacji pracodawca-pracownik.
Co najbardziej istotne
Podstawowa różnica między patronem a kierownikiem praktyki sprowadza się do formalno-prawnego stosunku między praktykantem a osobą nadzorującą jego pracę. Kierownik praktyki sprawuje nadzór w ramach stosunku pracy lub innej relacji cywilnoprawnej, natomiast patron pełni funkcję mentora bez formalnych zobowiązań. Obie formy praktyki są równorzędne pod względem uzyskania uprawnień zawodowych, jednak różnią się organizacją i poziomem odpowiedzialności. Nowelizacja ustawy pozwoliła na większą elastyczność w odbywaniu praktyki, jednocześnie wprowadzając pewne wyzwania interpretacyjne dotyczące roli patrona.
Osoby ubiegające się o uprawnienia budowlane, które odbywają praktyki projektowe pod patronatem, mogą spotkać się z wymaganiem potwierdzenia, że ich patron spełnia warunek posiadania co najmniej 5-letniego doświadczenia zawodowego. Zazwyczaj dzieje się tak, gdy izba inżynierów budownictwa wezwie do udowodnienia, że patron, który nadzorował praktyki projektowe, ma odpowiednie kwalifikacje. Chociaż przepisy w tej kwestii mogą nie być precyzyjne, istnieją sprawdzone sposoby na wykazanie tego wymogu, który jest niezbędny do zaliczenia praktyki.
Wymogi dotyczące patrona
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, patron musi być czynnym członkiem izby inżynierów budownictwa, posiadającym uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności co najmniej od pięciu lat. Dodatkowo, musi on regularnie opłacać składki członkowskie, co potwierdza jego aktywność zawodową. Wymóg 5-letniego doświadczenia odnosi się do okresu, w którym patron nadzorował praktyki, a izba może poprosić o przedstawienie dowodów potwierdzających ten staż zawodowy.
Jednym z najprostszych i najbardziej powszechnych sposobów udowodnienia doświadczenia patrona jest dostarczenie zaświadczenia o jego przynależności do izby inżynierów budownictwa. Ważne jest, aby zaświadczenie obejmowało okres sprzed pięciu lat, co pośrednio potwierdzi, że projektant, pełniący funkcję patrona, posiada wymagany staż zawodowy.
Innym rozwiązaniem jest uzyskanie od patrona pisemnego oświadczenia, w którym potwierdzi on swoje kwalifikacje. Oświadczenie takie powinno zawierać szczegółowe informacje o jego doświadczeniu zawodowym, w tym o projektach, które nadzorował, okresie ich realizacji oraz firmach, w których pracował. Jest to często stosowana praktyka, kiedy wymagane jest potwierdzenie doświadczenia zawodowego w różnych sytuacjach, np. przy zaliczaniu praktyki budowlanej dla kierowników budowy.
Zaświadczenie z izby inżynierów budownictwa – dokument potwierdzający przynależność do izby sprzed co najmniej pięciu lat.
Oświadczenie patrona – opisujące szczegóły dotyczące wykonywanych projektów, firm, w których patron pracował, oraz zakresu obowiązków.
CV patrona – szczegółowe zestawienie jego doświadczenia zawodowego, które może być dodatkowym dowodem na spełnienie wymogu 5-letniego stażu.
Informacje o opłaconych składkach – potwierdzające, że patron był aktywnym członkiem izby przez wymagany okres.
Co zrobić, jeśli izba wymaga dodatkowych dowodów?
W sytuacji, gdy izba inżynierów budownictwa wzywa do przedstawienia dodatkowych dokumentów, warto skonsultować się bezpośrednio z patronem oraz sprawdzić, czy można uzyskać odpowiednie dokumenty z izby projektanta. Jeśli dokumentacja potwierdzająca 5-letnie doświadczenie nie jest wystarczająca, możliwe jest złożenie wniosku o wystawienie dodatkowego zaświadczenia o działalności zawodowej patrona.
Warto podkreślić, że każda izba może mieć nieco inne wymagania proceduralne, dlatego zawsze warto skonsultować się z przedstawicielami izby lub prawnikiem, aby upewnić się, że wszystkie wymagania są spełnione. Praktyka projektowa odbywana pod patronatem różni się od praktyki na budowie, gdzie takie potwierdzenie zazwyczaj nie jest wymagane.
Patronat a praktyka projektowa – na co zwrócić uwagę?
Patronat dotyczy wyłącznie praktyki projektowej, dlatego jeśli praktyki zawodowe były realizowane na budowie, nie można ich odbywać pod patronatem. Dla praktyki budowlanej wymagana jest standardowa forma zatrudnienia lub współpracy. W związku z tym, aby uniknąć problemów w przyszłości, należy zwrócić uwagę na to, w jakim trybie odbywa się praktyka oraz czy spełnia wszystkie wymagania formalne.
Warto również pamiętać, że w przypadku wątpliwości dotyczących przepisów lub procedur, każda izba inżynierów budownictwa jest zobowiązana do udzielenia kandydatom wszelkich niezbędnych informacji oraz wsparcia w przygotowaniu dokumentacji.
Udowodnienie 5-letniego doświadczenia zawodowego patrona przy praktyce projektowej może być wyzwaniem, jeśli kandydat nie posiada jasnych wytycznych od izby. Najpewniejszą metodą jest dostarczenie zaświadczenia o przynależności patrona do izby inżynierów budownictwa sprzed pięciu lat lub oświadczenia opisującego jego doświadczenie zawodowe. Warto zadbać o pełną i szczegółową dokumentację, aby uniknąć problemów na etapie kwalifikacji do egzaminu.
Osoby rozważające zdobycie uprawnień budowlanych często zastanawiają się jaka forma zatrudnienia będzie zaakceptowana przez komisję kwalifikacyjną, podczas odbywania praktyki zawodowej. Obowiązujące przepisy w tym ustawa Prawo budowlane oraz rozporządzenie w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie są bardzo rygorystyczne i praktykanci mają wiele możliwości do wyboru.
Forma zatrudnienia podczas praktyki zawodowej
Praktyka zawodowa na podstawie umowy o pracę jest uznawana za podstawową i najbardziej efektywną formę zdobywania doświadczenia zawodowego do uprawnień budowlanych. Praca na etacie zapewnia systematyczny rozwój umiejętności i kompetencji inżynierskich i w największym stopniu zapewnia zdobycie odpowiedniego doświadczenia zawodowego.
Przepisy dopuszczają również odbywanie praktyki na uprawnienia budowlane na podstawie umów cywilnoprawnych: umowy zlecenia oraz umowy o dzieło. Istotnym aspektem jest w tym wypadku odpowiednie rozliczanie czasu praktyki zawodowej. W przypadku tego rodzaju umów czas praktyki nie jest określony przepisami do 8 godzin, tak więc istotne jest określenie czasochłonności w zawieranej umowie. Warto wiedzieć, iż zaakceptowaną formą praktyki może być nawet umowa zlecenie bez wynagrodzenia.
W przypadku praktyki bezpłatnej należy jednak uważać na wolontariat. Zgodnie z ustawą z 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wolontariat odnosi się do pracy wykonywanej dobrowolnie, nieodpłatnie, na rzecz organizacji pożytku publicznego. Jest to działalność społeczna, a nie zawodowa, dlatego doświadczenie zdobyte w ramach wolontariatu nie jest zazwyczaj uznawane jako odpowiednie do celów zdobywania uprawnień budowlanych.
Formy zatrudnienia do praktyki na uprawnienia budowlane
Dopuszczalną formą odbywania praktyki zawodowej jest również własna działalność gospodarcza. Pomimo, iż taka forma nie jest wymieniona w rozporządzeniu, okręgowe komisje kwalifikacyjne uznają ją jako dopuszczalną alternatywną do pracy na etacie formę zdobywania doświadczenia zawodowego do uprawnień budowlanych.
Charakter wykonywanych czynności ważniejszy niż forma zatrudnienia
Podkreślić należy, że praktyka zawodowa musi polegać na bezpośrednim uczestnictwie w pracach projektowych lub na pełnieniu funkcji technicznej na budowie, jest istotne. Oznacza to, że centralnym elementem jest rodzaj wykonywanej pracy, a nie forma prawna zatrudnienia. Obowiązujące przepisy nie uzależniają zaliczenia praktyki zawodowej od tego, czy praca jest wykonywana na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, czy innej formy umowy. To odróżnienie od dawnych regulacji, gdzie forma zatrudnienia mogła mieć większe znaczenie, pozwala na bardziej elastyczne podejście do zdobywania doświadczenia niezbędnego do uzyskania uprawnień budowlanych.
Istotny jest odpowiedni nadzór podczas praktyki
Zgodnie z art. 14 ust. 4 Prawa budowlanego, kluczowym aspektem zdobywania praktyki zawodowej niezbędnej do uzyskania uprawnień budowlanych jest odbywanie jej pod kierownictwem osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia. To wymaganie ma na celu zapewnienie, że praktyka odbywa się w warunkach fachowego nadzoru, co jest niezbędne dla rzetelnego przygotowania do zawodu.
Orzecznictwo sądów administracyjnych w tej materii podkreśla, że pojęcie „kierownictwa” nie jest związane bezpośrednio z konkretną formą umowy lub stosunkiem prawnym między kierującym a praktykantem. Ważniejsze jest, by osoba nadzorująca praktykę posiadała stosowne uprawnienia i była odpowiedzialna za prace wykonywane przez praktykanta. To oznacza, że kluczowe jest realne przekazywanie wiedzy i doświadczenia, co najlepiej realizuje się w sytuacji, gdy nadzorujący i praktykant pracują razem, np. nad wspólnym projektem budowlanym lub przy realizacji konkretnej inwestycji.
Takie podejście ma zapewnić, że praktykant nie tylko teoretycznie poznaje zasady i procedury w swojej dziedzinie, ale przede wszystkim zdobywa praktyczne doświadczenie w realnych warunkach pracy. Możliwość bezpośredniej współpracy z doświadczonym profesjonalistą pozwala na naukę poprzez obserwację, wykonanie faktycznych zadań pod fachowym okiem, a także na zdobycie wiedzy z pierwszej ręki o wyzwaniach i rozwiązaniach specyficznych dla branży budowlanej.
Praktyka zawodowa do uzyskania uprawnień budowlanych stanowi istotny element w procesie kształcenia kompetentnych i odpowiedzialnych inżynierów budownictwa oraz projektantów. Jest to nie tylko wymóg formalny, ale przede wszystkim szansa na zdobycie praktycznej wiedzy i umiejętności, które są niezbędne do efektywnego i bezpiecznego wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Proces uzyskiwania uprawnień budowlanych, będący połączeniem teoretycznej wiedzy zdobytej na etapie kształcenia i praktycznego doświadczenia zawodowego, ma zasadnicze znaczenie dla zapewnienia wysokiej jakości usług inżynieryjnych oraz bezpieczeństwa i zachowania funkcjonalności.
Przebieg i zakres praktyki jest uregulowany w przepisach
Praktyka zawodowa, jako etap przygotowania do uzyskania uprawnień budowlanych, jest ściśle regulowana przez odpowiednie przepisy prawne, które określają zarówno jej zakres, jak i warunki, jakie muszą być spełnione, aby praktyka była uznana za odpowiednią. Podczas praktyki zawodowej przyszli inżynierowie mają możliwość pracy pod okiem doświadczonych profesjonalistów, ucząc się zarządzania projektami, nadzoru nad procesem budowlanym, a także rozwiązywania problemów technicznych i organizacyjnych, które są nieodłącznym elementem każdej budowy.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane: Jest to podstawowy akt prawny regulujący kwestie związane z procesem budowlanym, w tym również wymogi dotyczące uzyskania uprawnień budowlanych. W ustawie tej określone są ogólne zasady dotyczące praktyki zawodowej, w tym wymagania dotyczące jej czasu trwania i zakresu.
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwoju w sprawie przygotowania zawodowej do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie: Rozporządzenie szczegółowo określa warunki, jakie muszą być spełnione, aby praktyka zawodowa była zaliczona do procesu uzyskiwania uprawnień budowlanych. Zawiera ono m.in. informacje o minimalnym czasie trwania praktyki, wymaganiach dotyczących jej charakteru oraz specjalności, w ramach której praktyka powinna być odbywana.
Rozporządzenie w sprawie samorządu zawodowego architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów: Akt prawny reguluje działalność samorządów zawodowych, które odgrywają kluczową rolę w procesie nadawania uprawnień budowlanych. Samorządy te są odpowiedzialne za organizację egzaminów zawodowych oraz za potwierdzanie spełnienia wymogów praktyki zawodowej przez kandydatów.
Przepisy lokalne i wewnętrzne regulacje uczelni wyższych: W przypadku studentów kierunków technicznych, praktyka zawodowa może być również częścią programu nauczania. W takim przypadku, szczegółowe zasady odbywania praktyki mogą być określone przez wewnętrzne regulacje uczelni.
Ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce: Ta ustawa może mieć również wpływ na kwestie praktyk studenckich, zwłaszcza w kontekście współpracy między uczelniami a środowiskiem zawodowym.
Praktyka zawodowa na uprawnienia budowlane jest obowiązkowa
Praktyka zawodowa jest niezbędnym i obowiązkowym elementem procesu kwalifikacyjnego do uzyskania uprawnień budowlanych. Wymóg ma na celu zapewnienie, że kandydaci posiadają nie tylko teoretyczną wiedzę, ale również praktyczne doświadczenie przy projektowaniu lub na budowie – niezbędne do bezpiecznego i efektywnego wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie.
Długość praktyki zawodowej zależy od rodzaju uprawnień budowlanych, o które ubiega się kandydat, i może różnić się w zależności od specjalności. Na wymagany okres praktyki ma też wpływ wykształcenie kandydata. W niektórych przypadkach osoba po studiach I stopnia będzie musiała odbyć dłuższą praktykę, niż kandydat posiadający wykształcenie II stopnia. Warto jednak wiedzieć, że w niektórych przypadkach odbywanie praktyki zawodowej na uprawnienia budowlane nie jest potrzebne.
Zwolnienie z odbywania praktyki zawodowej – kiedy i na jakich zasadach?
W ostatnich latach wprowadzono szereg regulacji mających na celu ułatwienie procesu zdobywania uprawnień budowlanych. Dużym ułatwieniem dla kandydatów jest możliwość zwolnienia z obowiązku odbywania praktyki zawodowej w niektórych określonych w przepisach przypadkach. Ta szczególna zasada odnosi się do osób, które już posiadają pewien ograniczony zakres uprawnień budowlanych i dążą do rozszerzenia ich na uprawnienia bez ograniczeń.
Kiedy praktyka zawodowa nie jest potrzebna
Poniżej przedstawiamy dokładniejsze wyjaśnienie, jakie warunki należy spełnić, aby móc skorzystać z tego ułatwienia.
Uprawnienia bez ograniczeń bez dodatkowej praktyki: Osoby, które już posiadają uprawnienia w ograniczonym zakresie i chcą uzyskać uprawnienia bez ograniczeń, mogą to zrobić bez konieczności odbywania dodatkowej praktyki zawodowej, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów.
Dla osób z wykształceniem inżynierskim: Jeśli ktoś posiada już ograniczone uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi i zdobył wykształcenie inżynierskie, może przystąpić do egzaminu na uprawnienia bez ograniczeń bez dodatkowej praktyki zawodowej.
Podwyższenie poziomu wykształcenia: Osoby z wykształceniem średnim technicznym, które po uzyskaniu ograniczonych uprawnień podniosły swoje wykształcenie do poziomu inżyniera lub magistra inżyniera, również są zwolnione z obowiązku odbywania praktyki zawodowej przy ubieganiu się o uprawnienia bez ograniczeń.
Ważny jest warunek tożsamości uprawnień budowlanych
Kluczowym warunkiem jest tożsamość uprawnień budowlanych. Oznacza to, że zwolnienie z praktyki zawodowej jest możliwe tylko w przypadku ubiegania się o uprawnienia w tej samej specjalności, w której posiada się już uprawnienia w ograniczonym zakresie. Przykładowo:
osoba posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania w zakresie ograniczonym może ubiegać się o uprawnienia bez ograniczeń
osoba posiadająca uprawnienia budowlane do kierowania w zakresie ograniczonym może ubiegać się uprawnienia do kierowania bez ograniczeń
Kolejny ważny warunek – odpowiednie uprawnienia kierownika praktyki zawodowej
Następnym ważnym warunkiem, który uprawnia do ubiegania się o uprawnienia budowlane bez ponownego odbywania praktyki zawodowej są odpowiednie uprawnienia opiekuna praktyki. Aby zwolnienie było możliwe kierownik praktyki powinien posiadać uprawnienia do projektowania lub kierowania bez ograniczeń. Jest to o tyle istotne, że przepisy dopuszczają nadzorowanie praktyki dla uprawnień ograniczonych przez osobę z takimi właśnie uprawnieniami i kandydaci na początku nie zwracają na to uwagi. Dlatego aby nie powtarzać potem tej samej praktyki przy rozszerzaniu uprawnień pamiętaj by Twój kierownik praktyki posiadał uprawnienia bez ograniczeń.
Tak więc uprawnienia budowlane bez praktyki zawodowej są dostępne jedynie dla kandydatów, którzy już wcześniej ją odbyli pod nadzorem kierownika praktyki z odpowiednimi uprawnieniami oraz ubiegają się o uprawnienia bez ograniczeń, kiedy wcześniej uzyskali już uprawnienia ograniczone.
Zbiorcze zestawienie praktyki zawodowej to niezbędny dokument, służący do dokumentowania praktyki odbywanej przez kandydata ubiegającego się o uprawnienia budowlane. Od września 2014 roku jest jedynym sposobem na potwierdzenie wykonywanych czynności oraz wszystkich okoliczności związanych z wymaganą praktyką. Wobec licznych pytań i wątpliwości przygotowaliśmy krótki poradnik jak wypełnić zbiorcze zestawienie praktyki zawodowej.
Zbiorcze zestawienie praktyki zawodowej – przykład i omówienie
Forma wypełniania zestawienia zbiorczego jest dowolna. Natomiast ze względów praktycznych wygodniej będzie wypełnić go w formie elektronicznej. Wzór zbiorczego zestawienia w formacie pliku word. Warto pamiętać by w razie konieczności wprowadzenia poprawek na dokumencie, nie dopisywać zmian i dokonywać skreśleń, natomiast poprawić cały dokument i ponownie podpisać przez kierującego praktyką
Wybór rodzaju praktyki zawodowej
Pierwszym etapem wypełniania jest dokonanie odpowiedniego skreślenia, aby potwierdzić jaki rodzaj praktyki będzie dokumentowany w zestawieniu. Dla praktyki projektowej należy wykreślić „na budowie”, a w przypadku praktyki na budowie skreślamy odpowiednio ” przy sporządzaniu projektów”.
LP – numer kolejny zadania
W kolumnie Lp. należy podać numer kolejny zadania/obiektu lub projektu, który będziemy dokumentowali w zestawieniu. Co do zasady zbiorcze zestawienie praktyki jest załącznikiem do oświadczenia kierownika praktyki zawodowej. Tak więc numery kolejne 2,3,4 itp. mogą się tutaj pojawić tylko w przypadku kiedy wszystkie wykonywane zadania były nadzorowane przez tego samego kierownika praktyki.
W przypadku gdy każde zadanie lub projekt nadzorował inny opiekun praktyki, powinno się wypełnić dla każdego z nich oddzielne zbiorcze zestawienie praktyki i oczywiście każdy z nich wówczas podpisuje swoje oświadczenie potwierdzające praktykę.
Nazwa zadania, jego charakterystyka oraz dane projektanta lub kierownika
W kolumnie nazwa zadania lub obiektu należy podać następujące wymagane dane:
Nazwa zadania lub projektu – Dla praktyki projektowej wpisujemy dokładnie zgodnie z tytułem realizowanego projektu ( np. zgodnie ze stroną tytułowa opisu technicznego) lub nazwę określoną w pozwoleniu na budowę/zgłoszeniu dla praktyki wykonawczej. Podane nazwy projektów lub inwestycji muszą się zgadzać z nazwami podawanymi w oświadczeniu kierownika praktyki zawodowej.
Charakterystyczne parametry inwestycji lub zadania – Należy podać podstawowe dane realizowanego zadania oraz opisać charakterystykę realizowanych prac. Informacje należy wybrać i dostosować do specjalności uprawnień o jakie się ubiegamy. Bardzo duży przydatnych informacji znajduje się w opisie technicznym lub opisach branżowych.
Adres inwestycji oraz inwestor – Dane podajemy zgodnie z dokumentami pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, ewentualnie opisie technicznym.
Dane osobowe kierownika budowy lub projektanta – Podajemy dane zgodnie z dziennikiem budowy lub pozwoleniem/zgłoszeniem robót. Ewentualnie dane z opisu do projektu.
Numer decyzji o pozwoleniu na budowę – Podajemy numer decyzji w przypadku praktyki wykonawczej. Dla praktyki projektowej opcjonalnie jeżeli mamy do niego dostęp lub jest taka możliwość. Często bowiem praktyka projektowa zgłaszana jest jeszcze przed rozpoczęciem budowy.
Czas praktyki
W kolumnie czas praktyki podajemy okres czasu, którym odbywaliśmy praktykę przy danej inwestycji lub zadaniu projektowym. Podane daty powinny odpowiadać datom realizacji prac z dziennika budowy lub datom powstawania opracowywanych rysunków/ projektów. Jeżeli przykładowo po odbiorze inwestycji realizowane były jeszcze prace poprawkowe, nie powinno się ich już wpisywać, a data maksymalnie zgodnie z datą odbioru.
Łączna ilość tygodni praktyki
W kolumnie łączna ilość tygodni podajemy realną ilość tygodni odbywanej praktyki zawodowej. Powinna ona być mniejsza niż ilość tygodni jaka wynika z dat podanych w kolumnie nr 3 „czas praktyki od-do”. Odliczyć należy okresy przerw w odbywaniu praktyki ( np. ze względu na warunki pogodowe, choroby, urlopy itp.). Jeżeli wykonywane były podczas praktyki czynności niezwiązane z zakresem uprawnień o jakie się ubiegamy ( przykładowo kosztorysowanie, oferowanie itp.) to również takie okresy należy odliczyć.
W przypadku gdy odbywano praktykę jednocześnie na wielu budowach lub przy wielu projektach, podaną ilość tygodni dla poszczególnych zadań należy przeliczyć proporcjonalnie w stosunku do poświęconego nakładu pracy. Nie jest dozwolone dublowanie czasów praktyki dla każdego zadania, gdyż tak jak wcześniej wspomniano ilość tygodni nie może być większa niż wynika to z dat w kolumnie nr 3.
Forma odbywania praktyki, funkcja techniczna oraz charakter czynności
Forma odbywania praktyki to w skrócie rodzaj umowy na podstawie której praktyka jest odbywana. Podajemy więc tutaj: umowa o pracę, zlecenie, dzieło lub umowa o praktykę itp. Jeżeli pracujemy w niepełnym wymiarze należy podać część etatu lub liczbę godzin ( dla umów innych niż etat ).
Pełniona funkcja techniczna – podajemy funkcję, która powinna wynikać z umowy, na podstawie której jest odbywana praktyka zawodowa. Dla praktyki projektowej najczęściej będzie to asystent projektanta, a dla wykonawczej inżynier budowy lub majster budowy.
Charakter wykonywanych czynności – Tutaj powinnyśmy wymienić zakres czynności, którymi faktycznie zajmowaliśmy się w trakcie trwania praktyki zawodowej, a nie wszystkie które były realizowane. Czynności powinny mieć związek ze specjalnością uprawnień o jakie się ubiegamy. Dla uprawnień projektowych można wymienić rysunki lub opracowania, przy których wykonywaniu kandydat brał udział. Dla praktyki wykonawczej mogą to być główne działy lub zakresy wykonywanych prac, które podlegały kompetencjom wnioskodawcy.
Dane osobowe i funkcja kierownika praktyki zawodowej
W tej kolumnie podajemy dane osobowe kierownika praktyki zawodowej. Dla praktyki projektowej będzie to projektant, a dla praktyki na budowie powinien to być kierownik budowy lub robót. Funkcje opiekuna praktyki powinny mieć potwierdzenie w projekcie budowlanym lub dzienniku budowy. Dane podane w tej kolumnie powinny być zgodne z danymi podanymi w oświadczeniu kierownika praktyki zawodowej.
Zbiorcze zestawienie praktyki zawodowej – wypełniony wzór
Wypełniony wzór zakwalifikowany przez komisję kwalifikacyjne. Sprawdź zbiorcze zestawienie praktyki zawodowej dla specjalności:
konstrukcyjno budowlanej – projektowe lub wykonawcze;
inżynieryjnej drogowej – projektowe lub wykonawcze;
instalacyjnej sanitarnej – projektowe lub wykonawcze;
instalacyjnej elektrycznej – projektowe lub wykonawcze;
Praktyka zawodowa to jedno z najważniejszych wymagań warunkujące ubieganie się o uprawnienia budowlane. Obowiązujące przepisy precyzyjnie określają potrzebną długość praktyki zawodowej, wskazują termin jej rozpoczęcia oraz wymagania dla osoby nadzorującej. Szczegółowy zakres praktyki zawodowej nie został w nich jednak określony. Ustawodawca w tym względzie pozostawił dużą dowolność w definiowaniu merytorycznego zakresu praktyki poszczególnym samorządom zawodowym PIIB i IARP. A te jak wiadomo potrafią wydawać różne interpretacje. Co więcej, kandydat ubiegający się o uprawnienia, często nie ma wiedzy jakie wymagania musi spełnić.
Zakres praktyki zawodowej – co mówią przepisy
Ustawa Prawo budowlane w art. 14 ust.4 zawiera ogólne wymaganie by ubiegający się o uprawnienia kandydat bezpośrednio uczestniczył w wykonywanych zadaniach.
Warunkiem zaliczenia praktyki zawodowej jest praca polegająca na bezpośrednim uczestnictwie w pracach projektowych albo na pełnieniu funkcji technicznej na budowie…
Praktykę zawodową uznaje się, jeżeli jej zakres odpowiada zakresowi specjalności uprawnień budowlanych, o których nadanie ubiega się wnioskodawca.
To niestety wszystko co mówią obowiązujące przepisy o zakresie praktyki zawodowej przy projektowaniu lub na budowie. Reszta to już indywidualna interpretacja właściwej izby samorządu zawodowego podczas procesu kwalifikacji. Sprawdźmy więc jakie wymagania zawarto w regulaminach kwalifikowania poszczególnych izb.
Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawie nadawania uprawnień budowlanych PIIB, nie zawiera żadnych informacji odnośnie wymagań dla zakresu odbywanej praktyki zawodowej.
Regulamin postępowania kwalifikacyjnego w sprawach nadawania uprawnień budowlanych w specjalności architektonicznej IARP jest w tym zakresie bardziej szczegółowy.
W par. 5 ust 3 możemy znaleźć informacje odnośnie praktyki projektowej:
Praktyka zawodowa przy projektowaniu powinna polegać na bezpośrednim i zgodnym z regulacjami wewnętrznymi Izby Architektów RP uczestnictwie w pracach projektowych przy sporządzaniu projektów budowlanych …
Dodatkowo możemy przeczytać, iż do praktyki projektowej można zaliczyć czynności polegające na:
wykonaniu inwentaryzacji, udziale w projektowaniu koncepcji architektonicznej lub wykonaniu innych opracowań projektowych poprzedzających projekt budowlany – pod warunkiem, że czynności te bezpośrednio związane są z wykonywaniem na ich podstawie praktyki przy sporządzaniu projektu budowlanego i nie przekraczają łącznie 20 procent czasu odbytej praktyki.
Jak podaje izba kluczowa jest tutaj różnorodność tematyczna i stopień złożoności opracowań projektowych oraz zakres wykonywanych czynności.
Paragraf 5 ust 4 mówi natomiast o praktyce na budowie:
Praktyka zawodowa na budowie powinna polegać na pełnieniu funkcji technicznej przy wykonywaniu robót budowlanych o różnorodnym charakterze, pozwalających na zapoznanie się z możliwie pełnym cyklem realizacji inwestycji oraz warunkami bezpieczeństwa i higieny pracy w budownictwie, w szczególności przy wznoszeniu budynku lub jego części…
Istotna w tym wypadku dla Izby jest różnorodność prac oraz dodatkowo możliwość zapoznania się z warunkami BHP podczas wykonywania prac.
Wątpliwości co do zakresu prac
Idealna sytuacja do odbywanie praktyki na dużych inwestycjach lub projektach, gdzie zakres robót jest możliwie najbardziej kompleksowy. Gdzie obejmować on będzie wykonywanie wszystkich etapów robót lub zakresów projektowych dla danej branży. Takie możliwości mają jednak nieliczni.
Bardzo często jednak zakres wymaganej praktyki zawodowej będzie ograniczony. Jednak pomimo tego, wszystkie wymagania dla praktyki określone w przepisach będą spełnione. Natomiast zakres praktyki zawodowej nadal może budzić wątpliwości.
Wykonywane prace dotyczą jedynie części zakresu uprawnień budowlanych o jakie się ubiegamy
Weźmy pod uwagę następujące sytuacje:
osoba ubiegająca się o uprawnienia konstrukcyjno-budowlane wykonawcze odbywa praktykę w firmie zajmującej się termomodernizacją bądź pracami wykończeniowymi;
kandydat starający się o uprawnienia instalacyjne sanitarne, do kierowania pracuje w firmie wykonującej jedynie sieci gazowe;
osoba wnioskująca o uprawnienia do kierowania w specjalności drogowej przedstawia praktykę polegającą na układaniu kostki brukowej;
dla praktyki w biurze projektowym:
projektant ubiegający się o uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej w ramach praktyki zajmuje się jedynie sporządzaniem projektów konstrukcji stalowych lub konstrukcji drewnianych, gdyż w tym specjalizuje się firma, w której pracuje;
inżynier ubiegający się o uprawnienia do projektowania w specjalności sanitarnej projektuje jedynie sieci zewnętrzne, lub analogicznie jedynie instalacje wewnętrzne;
Wykonywane czynności dotyczą realizacji o niewielkim zakresie i stopniu skomplikowania
Cała praktyka zawodowa kandydata została, przykładowo odbyta przy realizacji i wykonywaniu robót lub przy projektowaniu obiektów o niewielkim stopniu skomplikowania. Można tutaj dać jako przykład domki jednorodzinne, niewielkie obiekty gospodarcze lub magazynowe itp. Do ich budowy także wymagane jest pozwolenie na budowę oraz ustanowienie kierownika z odpowiednimi uprawnieniami, lub analogicznie odpowiedniego projektanta. Czy osoba odbywająca praktykę przykładowo przy budowie 10 takich domków powinna zostać dopuszczona do egzaminu na uprawnienia budowlane?
Zaliczać czy nie zaliczać?
We wszystkich wymienionych przypadkach praktyka odbywana była bezpośrednio, a zakres wymienionych czynności zgodny z zakresem wnioskowanych uprawnień. Czy izba zatem powinna uznać taką praktykę za wystarczającą?
Z jednej strony wydaje się, iż praktyka polegająca na wykonywaniu jedynie części prac związanych z konkretną specjalnością uprawnień lub też czynności mało skomplikowanych, powinna prowadzić do jej odrzucenia przez komisje. Uprawnienia wydawane są bowiem na wszystkie rodzaje prac w obrębie danej specjalności, a nie wąski zakres, z którego praktykę odbywano.
Z drugiej strony natomiast nikt nie jest dzisiaj specjalistą od wszystkiego. Realnie patrząc, kandydaci nie są w stanie przepracować całego zakresu prac dla danych uprawnień, w ciągu 1-2 roku praktyki zawodowej. Co więcej wielu inżynierów posiadających uprawnienia i bogatą praktykę zawodową, nie ma wiedzy praktycznej ze wszystkich dziedzin swojej specjalności. Egzamin na uprawnienia obejmuje cały zakres danej specjalności, w tym także sprawdzenie wiedzy praktycznej. Kandydat starający się o uprawnienia powinien więc mieć szanse pokazania swoich umięjętności.
Czy praktyka w wąskim zakresie prac lub przy prostych projektach zostanie zaliczona przez komisje kwalifikacyjną?
Niestety nie ma na to reguły. Ustawodawca dał tutaj samorządom zawodowym szeroką możliwość interpretacji. Często decyzja o zaliczeniu praktyki, zależy wyłącznie od członków okręgowych komisji kwalifikacyjnych. Co więcej, gdyby osoba składała wnioski w dwóch różnych komisjach, może dojść do sytuacji gdy rezultaty będą odmienne.
Wszystko więc będzie zależeć od okoliczności, a niekiedy także od szczęścia. Znane są przypadki wielu osób, które odbywały mało urozmaiconą praktykę lub związaną z wąskim i prostym zakresem i taka praktyka została uznana przez komisję kwalifikacyjną. Nie można jednak traktować tego jako regułę.
Jaki powinien być zakres praktyki zawodowej na uprawnienia budowlane?
Zakres praktyki powinien w całości odpowiadać zakresowi uprawnień o jakie ubiega się kandydat. Sama praktyka powinna być odbywana bezpośrednio na terenie budowy lub w biurze projektowym.
Kandydat powinien wykonywać różnorodne obowiązki umożliwiające mu zapoznanie się z jak najszerszym zakresem wybranej specjalności uprawnień.
Powinno dążyć się do wykonywania obowiązków o zróżnicowanym stopniu skomplikowania.
Nie istnieje oficjalnie lista czynności, które należy wykonywać w ramach praktyki zawodowej, które następnie będą warunkowały zatwierdzenie praktyki przez komisję kwalifikacyjną. Warto więc zapewnić sobie dobrego i doświadczonego kierownika praktyki zawodowej. Wbrew pozorom zależy od niego naprawdę wiele.
Warto pamiętać by przy odbywaniu praktyki zawodowej, w szczególności uważać na:
Praktyka zawodowa jest jednym z koniecznych warunków uzyskania uprawnień budowlanych. W zależności od zakresu uprawnień może być odbywana na budowie lub w biurze projektowym. Wymagany czas trwania praktyki może wynosić od 1,5 roku do nawet 4 lat, co znacznie wpływa na termin uzyskania planowanych uprawnień budowlanych. Warto wiedzieć, iż w niektórych sytuacjach odbywanie praktyki zawodowej nie jest wymagane. W szczególności dotyczy to sytuacji posiadania już jednego rodzaju uprawnień w konkretnej specjalności oraz ubiegania się o uprawnienia w innej specjalności lub zakresie.
Kiedy praktyka zawodowa nie jest wymagana?
Ubieganie się o uprawnienia bez ograniczeń gdy posiadamy uprawnienia w ograniczonym zakresie w tej samej specjalności
Osoba posiadająca uprawnienia budowlane w zakresie ograniczonym w konkretnej specjalności nie musi powtarzać praktyki zawodowej, gdy ubiega się o uprawnienia bez ograniczeń w tej samej specjalności. Artykuł 14 ust. 5 Ustawy Prawo budowlane znosi bowiem wymagania odbywania praktyki zawodowej w takim wypadku.
Istotne jest by specjalność i rodzaj posiadanych uprawnień były tożsame z tymi o jakie się ubiegamy. W praktyce możliwe są więc następujące przypadki:
posiadamy uprawnienia do projektowania w zakresie ograniczonym w danej specjalności, a ubiegamy się o uprawnienia nieograniczone do projektowania w tej samej specjalności – nie ma potrzeby powtarzania praktyki w biurze projektowym oraz na budowie
zdobyliśmy uprawnienia do kierowania robotami w zakresie ograniczonym w danej specjalności, a ubiegamy się o uprawnienia do kierowania bez ograniczeń w tej samej specjalności – nie jest wymagane powtarzanie praktyki na budowie;
posiadamy uprawnienia łączone do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w ograniczonym zakresie w danej specjalności, a ubiegamy się o uprawnienia do projektowania i kierowania robotami bez ograniczeń w tej samej specjalności – nie musimy powtarzać praktyki na budowie oraz w biurze projektowym;
Uwaga na zakres uprawnień kierownika praktyki.
Bardzo ważny jest zakres uprawnień budowlanych jaki posiadał pierwotny kierownik/ kierownicy praktyki zawodowej do uprawnień w ograniczonym zakresie. Aby praktyka zawodowa do uprawnień budowlanych bez ograniczeń została uznana, musi on bowiem posiadać uprawnienia bez ograniczeń w danej specjalności.
Jeżeli więc pierwotną praktykę nadzorowała osoba z uprawnieniami w ograniczonym zakresie, podczas ubiegania się o uprawnienia bez ograniczeń konieczne będzie ponowne odbycie praktyki zawodowej.
Ubieganie się o uprawnienia w tej samej specjalności i zakresie, ale innego rodzaju
Często spotykaną sytuacją przy zdobywaniu uprawnień budowlanych jest, w pierwszej kolejności zdobywanie uprawnień do kierowania robotami budowlanymi, a następnie ubieganie się o uprawnienia do projektowania. Możliwy jest również przypadek odwrotny, gdy posiadamy już uprawnienia projektowe, a planujemy rozszerzyć je także o wykonawcze.
Jeżeli zakres uprawnień budowlany jest taki sam to możliwe są następujące przypadki:
posiadamy uprawnienia do kierowania robotami budowlanym w danej specjalności i zakresie, oraz ubiegamy się o uprawnienia projektowe w tej samej specjalności i zakresie – nie będzie potrzeby powtarzania wymaganej praktyki na budowie, a wymagana będzie jedynie praktyka przy sporządzaniu projektów ;
posiadamy uprawnienia do projektowania w danej specjalności i zakresie i ubiegamy się o uprawnienia wykonawcze w tej samej specjalności i zakresie – nie musimy w tym wypadku powtarzać praktyki na budowie;
Przy ubieganiu się o kolejny rodzaj uprawnień, w procesie kwalifikacyjnym należy przedstawić kopię posiadanych już uprawnień budowlanych. Może również zajść potrzeba złożenia dokumentów potwierdzających praktykę, odbytą przy wcześniej zdobytych uprawnieniach. Warto więc zachować ich kopię, którą można dodatkowo urzędowo uwierzytelnić lub poprosić kierownika praktyki o podpisanie 2 egzemplarzy w oryginale.
Należy pamiętać, że uznanie wcześniej odbytej praktyki zawodowej, może mieć miejsce jedynie wypadku gdy uprawnienia zostały wg tej samej podstawy prawnej. Osoby posiadające bardzo stare uprawnienia, w szczególności zawierające następujące zapisy w decyzjach: „o powszechnie znanych rozwiązaniach” , „w budownictwie osób fizycznych” lub „z wyłączeniem skomplikowanych konstrukcji lub instalacji”, będą prawdopodobnie musiały ponownie zaliczać praktykę.
Odbycie praktyki zawodowej w ramach programu studiów
Praktyka zawodowa odbyta w ramach programu studiów, może zostać zaliczona jako odpowiednia dla uprawnień budowlanych. Dotyczy to jednak szczególnego programu studiów określonego w ust. 4a Ustawy Prawo budowlane. Powinien on zostać opracowany z udziałem odpowiedniego organu samorządu zawodowego, w ramach umowy którą dana uczelnia zawiera z samorządem zawodowym inżynierów lub architektów.
Na chwilę obecną (wiosna 2021), żadna z polskich uczelni nie oferuje takiego programu studiów. Możliwość ta więc, jak na razie pozostaje jedynie teoretyczna.
Elastyczne podejście do kwalifikowania praktyki
Obecnie obowiązujące przepisy pozwalają na elastyczne podejście do wymagań, odnośnie odbywania praktyki zawodowej do uprawnień budowlanych. W szczególności nie ma potrzeby powtarzania tego samego zakresu praktyki, jaki odbyto już wcześniej ubiegając się o uprawnienia innego rodzaju, lub w innym zakresie. Warto jedynie pamiętać o konieczności spełnienia dodatkowych wymagań formalnych oraz odpowiednich uprawnieniach pierwotnego kierownika praktyki.
Kalkulator wykształcenia i praktyki podaje wymagane wykształcenie oraz związane z nim okresy praktyki zawodowej niezbędne dla poszczególnych rodzajów i specjalności uprawnień budowlanych. Kalkulator opracowano na podstawie przepisów artykułu 14 Ustawy Prawo budowlane oraz załączników nr 2 i 3 Rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Sprawdź jakiego wykształcenia i praktyki potrzebujesz
Podaj specjalność, rodzaj i zakres uprawnień, o które planujesz się ubiegać i sprawdź jakie wykształcenie jest wymagane oraz ile czasu potrwa Twoja praktyka zawodowa.
Specjalność uprawnień
Rodzaj i zakres uprawnień
Dodatkowe informacje
Zasady weryfikacji wykształcenia wymaganego do uzyskania uprawnień budowlanych określono w par. 4 Rozporządzenia w sprawie przygotowania zawodowego do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Jeżeli nazwa ukończonego kierunku studiów nie odpowiada bezpośrednio wymaganiom dla kierunków odpowiednich i pokrewnych dla danego rodzaju i zakresu uprawnień - nie zawsze musi to oznaczać odrzucenia takiego wykształcenia. Komisja kwalifikacyjna ma możliwość porównać zakres przedmiotów ukończonych przez wnioskodawcę z kierunkiem podstawowym dla danej specjalności uprawnień oraz wybrać przedmioty, które stanowią 1/3 programu studiów. Umożliwi to w konsekwencji kwalifikację takiego wykształcenia nawet jeżeli nazwa kierunku jest niezgodna z wymienionymi w rozporządzeniu. Więcej informacji...
Ostateczną decyzją o kwalifikacji wykształcenia oraz praktyki zawodowej podejmuje okręgowa komisja kwalifikacyjna właściwa ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy, po zapoznaniu się z przedłożonymi przez niego dokumentami.
Osoby kierujące praktyką zawodową do uprawnień budowlanych muszą spełniać szereg wymagań określonych w art. 14 ust.4 Ustawy Prawo budowlane. Kierownik praktyki powinien przede wszystkim posiadać uprawnienia budowlane specjalnością i zakresem odpowiadające tym o które ubiega się jego podopieczny. Dodatkowym warunkiem jest konieczność czynnego członkostwa w samorządzie zawodowym, co wiąże się opłaceniem składek oraz posiadaniem ubezpieczenia OC od odpowiedzialności cywilnej.
Poza wymaganiami formalnymi określonymi w ustawie, prowadzenie praktyki wiąże się z odpowiedzialnością za prawidłowy jej przebieg. W aktualnym stanie prawnym to właśnie osoby kierujące praktyką zawodową w zasadzie w całości odpowiadają za merytoryczny jej przebieg. Do ich zadań należy ustalenie odpowiedniego zakresu wykonywanych czynności, kontrola ich prawidłowego wykonywania oraz na koniec potwierdzenie przebiegu praktyki w odpowiednich dokumentach. Komisja kwalifikacyjna PIIB lub IARP pod względnem merytorycznym musi polegać na informacjach otrzymanych od kierującego praktyką. Wiąże się z tym faktem duża odpowiedzialność kierownika praktyki za prawidłowy jej przebieg i praktyczne umiejętności kandydata. Warto pamiętać przed podjęciem takich obowiązków, iż jest to odpowiedzialność zarówno etyczna, zawodowa ale w szczególnie drastycznych przypadkach także karna.
Za co odpowiada kierujący praktyką zawodową
Osoba kierująca praktyką zawodową wypełnia oświadczenie potwierdzające, że taka praktyka się odbyła. W dokumencie tym potwierdza, fakt iż jego podopieczny ubiegający się o uprawnienia budowlane pełnił funkcję techniczną na budowie lub uczestniczył w pracach projektowych zgodnie ze zbiorczym zestawieniem praktyki zawodowej.
W oświadczeniu kierujący praktyką swoim podpisem potwierdza, iż wszystkie dane w nim zawarte są zgodne z prawdą wg zawartej w nim formuły:
Świadomy odpowiedzialności karnej za podanie w niniejszym oświadczeniu nieprawdy, zgodnie z art. 233 Kodeksu karnego, potwierdzam własnoręcznym podpisem prawdziwość danych zamieszczonych powyżej.
Kierownik praktyki odpowiada również za poprawność dokumentów
Kierujący praktyką zawodową podpisując dokumenty formalnie odpowiadają za ich poprawność. Często jednak ze względu na brak czasu lub inne obowiązki polegają bezkrytycznie na wypełnionych wzorach dostarczonych przez podopiecznego – co wiąże się w wielu przypadkach z koniecznością poprawy błędów na wezwanie OKK. Takie błędy formalne to najczęściej brak wypełnienia wszystkich niezbędnych danych, brak podpisów, nieodpowiednie dane charakterystyczne obiektów, na których praktyka się odbywała. Są one stosunkowo łatwe do wyjaśnienia i zwykle nie grożą z tego tytułu żadne poważne konsekwencje a jedynie zmarnowany czas.
Zdarzają się jednak znacznie poważniejsze naruszenia gdy zakres podanych czynności nie odpowiada specjalności uprawnień o jakie ubiega się kandydat lub okresy praktyk nie są adekwatne do zakresu wykonywanych czynności. Jak podają komisję kwalifikacyjne występują także przypadki ewidentnego podawania nieprawdy w dokumentach kwalifikacyjnych co może skutkować poważniejszymi konsekwencjami.
Odpowiedzialność etyczna, zawodowa i karna
Niedbałe wypełnienie dokumentów kwalifikacyjnych przez kierownika praktyki lub podanie informacji niezgodnych z prawdą może być podstawą do pociągnięcia go do odpowiedzialności w zakresie adekwatnym do popełnionego naruszenia. Warto mieć na uwadze, iż odpowiedzialność za nieprawdziwe informacje ponosi nie tylko kandydat ubiegający się o uprawnienia budowlane ale i kierownik praktyki zawodowej.
W przypadkach mniejszej wagi kierownik może ponieść odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenia określone w kodeksie etyki zawodowej dla członków PIIB. Inżynierowie kierujący praktyką zawodową powinni bowiem swoim zachowaniem, posiadaną wiedzą oraz zasadami etycznymi dawać dobry przykład i wzór do naśladowania. Ze względu na fakt, iż zawód inżyniera budownictwa oraz architekta jest zawodem zaufania publicznego, konieczne jest by praktyka zawodowa była odbywana i potwierdzana w sposób rzetelny. Tylko wtedy zdobywane dzięki niej uprawnienia budowlane będą świadectwem, iż osoba która je uzyskała posiada odpowiednią wiedzę i kwalifikacje by ponosić odpowiedzialność za wykonywaną pracę.
Poważne naruszenia zasad etyki zawodowej, w tym potwierdzanie informacji nieprawdziwych mogą ostatecznie skutkować nawet odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań. Nie ma przy tym znaczenie czy kierownik praktyki działał z premedytacją, czy też nieświadomie podpisał dokumenty przedłożone przez podopiecznego.
W razie wątpliwości izba może wezwać do przedłożenia dodatkowych dokumentów, może również wezwać na przesłuchanie praktykanta jak i kierownika jego praktyki w celu ustalenia faktycznego przebiegu praktyki zawodowej.
Warto pamiętać, iż niektóre poważne naruszenia mogą wyjść na jaw nawet jeżeli dokumenty kwalifikacyjne zostaną przez komisję zaakceptowane. Wiedza praktyczna jest bowiem weryfikowana także podczas egzaminu ustnego, który odbywa się w formie rozmowy na tematy techniczne. W skrajnych przypadkach, gdy zdający nie był ogóle obecny podczas praktyki na budowie lub biurze, a praktykę odbył jedynie „na papierze”, jego braki w znajomości podstawowych zagadnień i umiejętności praktycznych mogą stanowić do wszczęcia postępowania wyjaśniającego.
Wnioski
Każdy kierownik budowy lub projektant podejmujący się nadzorowania praktyki zawodowej powinien mieć świadomość obowiązków jakie są z tym związane. To od niego zależą praktyczne umiejętności i przygotowanie młodych inżynierów, co później bezpośrednio przełoży się na wykonywanie przez nich samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie.
Trzeba mieć na uwadze by nadzór nad praktyką był sprawowany rzetelnie, a wszelkie informacje podawane w dokumentach kwalifikacyjnych były zgodne z prawdą, a sama praktyka nie była traktowana jedynie jako zło konieczne.
Konsekwencje związane z podawaniem nieprawdziwych informacji mogą bowiem dotknąć nie tylko osobę odbywającą praktykę ale również jej kierownika.
Praktyka do uprawnień budowlanych powinna zostać odbyta w sposób rzetelny i zgodny z wymaganiami obowiązujących przepisów. Ważne są zarówno jej okres jak i zakres wykonywanych czynności technicznych oraz zgodność z docelowymi uprawnieniami, o które się ubiegamy.
Jak jest weryfikowana praktyka zawodowa pod względem merytorycznym?
Obecnie komisje kwalifikacyjne mają niewielkie możliwości weryfikacji merytorycznego zakresu praktyki zawodowej kandydatów. We wrześniu 2014 r. zniesiono bowiem obowiązek dokumentowania praktyki w książce praktyki zawodowej, w której wpisywano szczegółowo wykonywane czynności w każdym tygodniu praktyki. Pozwalało to członkom komisji na szczegółową analizę czynności wykonywanych przez młodego inżyniera.
Aktualne przepisy książkę praktyki zastąpiły zbiorczym zestawieniem praktyki – dokumentem, który może mieć formę jednej strony A4. Wymaga się w nim jedynie wpisania charakteru wykonywanych czynności, co jest dalece niewystarczające by komisja mogła zweryfikować taką praktykę pod kątem merytorycznym. Musi więc pod tym względem opierać się na autorytecie i zaufaniu do swoich członków, którzy kierują praktykami zawodowymi młodych inżynierów.
Kierownik i patron praktyki potwierdzają merytoryczny zakres praktyki
Odpowiedzialność i kontrola obowiązków wykonywanych w ramach praktyki zawodowej oraz dbanie o ich odpowiedni zakres w dużej mierze spoczywa teraz na kierowniku oraz patronie praktyki zawodowej. Podpisując oświadczenie potwierdzające odbycie praktyki zawodowej kandydata biorą na siebie odpowiedzialność za jego prawidłowe przygotowanie do pełnienia samodzielnych funkcji technicznych. Warto pamiętać, iż potwierdzając praktykę niezgodnie ze stanem faktycznym, mogą podlegać zarówno odpowiedzialności zawodowej jak i karnej.
Komisja kwalifikacyjna otrzymując podpisane oświadczenie kierownika praktyki oraz zbiorcze zestawienie odbytej praktyki zawodowej w dużym stopniu musi na nim polegać i zaufać, iż dokumenty podpisał zgodnie ze stanem faktycznym. Niemniej jednak jest kilka kwestii, które komisje kwalifikacyjne mogą zweryfikować na podstawie złożonych dokumentów.
Co może zweryfikować komisja kwalifikacyjna:
Zgodnie z par. 5 Rozporządzenia w sprawie sprawie przygotowania zawodowego do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie komisja kwalifikacyjna może zwrócić się do:
organu administracji architektoniczno-budowlanej;
organu nadzoru budowlanego;
autora projektu lub inwestora;
o przedstawienie prac projektowych wykonanych w ramach praktyki zawodowej lub potwierdzenie zakresu robót budowlanych, w których uczestniczyła osoba ubiegająca się o uprawnienia budowlane.
Dodatkowo komisja może sprawdzić:
kompletność wypełnienia zestawienia pod względem formalnym tzn. czy wszystkie wymagane charakterystyczne parametry obiektu zostały podane odpowiednio do wnioskowanej specjalności, czy podano adresy inwestycji, numer pozwolenia na budowę, czy wymieniono osoby pełniące samodzielne funkcje techniczne;
czy podany czas praktyki jest adekwatny do zakresu wymienionych prac projektowych lub wymienionych robót budowlanych;
jak nazwa stanowiska lub podana funkcja techniczna jest związana z wykonywaniem czynności dla wskazanej specjalnością uprawnień;
czy podany zakres wykonywanych czynności odpowiada zakresowi wnioskowanej specjalności uprawnień budowlanych;
Jeżeli dokumenty są poprawnie wypełnione pod względem formalnym, zakres czynności odpowiada uprawnieniom kierownika i jednocześnie tym o jakie ubiega się kandydat, a podane dane są spójne to nie ma podstaw do kwestionowania takiej praktyki ze względów merytorycznych.
Co w przypadku gdy komisja ma wątpliwości?
Gdyby na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów komisja nabrała wątpliwości co do rzetelności odbytej praktyki zawodowej ma możliwość:
Wnioskowania o przedstawienie dodatkowych dokumentów. Zgodnie z przepisami KPA wg którego prowadzi się postępowanie kwalifikacyjne dowodami mogą być wszelkie dokumenty mające związek ze sprawą przykładowo: kopie dziennika budowy, pozwoleń na budowę, kopie umów na podstawie których praktykę odbywano itp.
Wszczęcia postępowania dowodowego w celu ustalenia faktycznego przebiegu praktyki zawodowej. Może w takim wypadku wezwać do złożenia wyjaśnień samego zainteresowanego, kierownika praktyki oraz inne osoby związane z odbywaną praktyką zawodową.
W poważnych przypadkach może zgłaszać poświadczenie nieprawdy przez kandydata lub kierownika praktyki do organów ścigania. Kierownik praktyki podlega również odpowiedzialności zawodowej.
Co jest szczególnie podejrzane?
01. Odbywanie całości praktyki zawodowej podczas trwania studiów
Studia na kierunkach technicznych wiążą się z koniecznością poświęcenia dużej ilości czasu i zdecydowanie nie są wybierane przez osoby chcące jedynie uzyskać wyższe wykształcenie, a kierunek nie ma dla nich znaczenia. Obowiązujące przepisy umożliwiają odbywanie praktyki zawodowej już po ukończeniu 3 roku studiów. W praktyce jednak pogodzenie studiów w systemie stacjonarnym oraz całodziennej pracy w ramach praktyki zawodowej wydaje się bardzo trudne i może spowodować wątpliwości komisji kwalifikacyjnej co do rzetelności takiej praktyki. Bardziej racjonalną i wiarygodną formą mogła by być tutaj praca np. na pół etatu. Ewentualnie praktyka w pełnym wymiarze na dzień ( 8h ) ale połączona ze studiami niestacjonarnymi.
02.Sztuczne wydłużanie prac odbywanych podczas praktyki zawodowej
Osoby dokumentujące praktykę zawodową często mają tendencję do sztucznego wydłużania czasu trwania wykonywanych w ramach niej czynności zawodowych. Ma to oczywiście na celu skrócenie okresu praktyki do minimum, ewentualnie w ogóle zebranie minimalnego wymaganego okresu praktyki – w przypadku gdy zakres obowiązków był niewielki. Przykładami takich naruszeń mogą być np. wpisywanie sporządzenia jednego projektu konstrukcji małego obiektu budowlanego lub praca na budowie domu jednorodzinnego przez cały wymagany okres praktyki.
Warto pamiętać, iż w komisjach także pracują osoby z doświadczeniem zawodowym i mogą w łatwy sposób ocenić jakie terminy wykonywania zadań są racjonalne. W drastycznych przypadkach komisja kwalifikacyjna może nawet rozpocząć postępowanie dowodowe. Tak więc warto wpisywać terminy zgodnie ze stanem faktycznym oraz dokumentami urzędowymi np. dziennikiem budowy.
03. Nietechniczne stanowisko w umowie, na podstawie której odbywana jest praktyka
Obowiązujące przepisy nie narzucają z góry stanowiska wymaganego do zaliczenia praktyki zawodowej. Kwestią kluczową jest tutaj zakres wykonywanych obowiązków oraz ich zgodność ze specjalnością uprawnień o jakie się ubiegamy. W przypadku praktyki projektowej najczęściej odbywana jest ona na stanowisku asystenta projektanta. Natomiast praktyka wykonawcza odbywa się zwykle pracując jako asystent kierownika budowy ewentualnie inżynier/majster budowy.
Z różnych względów, zdarza się, że praktykanci mają w umowach wpisane nietechniczne nazwy stanowisk, przykładowo pracownik administracyjny, kosztorysant, specjalista itp. Natomiast faktycznie wykonywane są przez nich obowiązki związane są z wykonywaniem obowiązków technicznych związanych z zakresem uprawnień.
W takim wypadku komisja może zażądać dodatkowych wyjaśnień lub złożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających praktykę zawodową. Jeżeli więc jest taka możliwość należy unikać podpisywania umów z takimi stanowiskami, jeżeli chcemy w danej firmie odbywać praktyki zawodowe do uprawnień.
Uwaga na niektóre umowy
Jeżeli powyżej wymienione czynności wystąpią w sytuacji gdy praktyka zawodowa będzie odbywała się w ramach patronatu, wolontariatu lub bezpłatnego stażu, czyli umów mniej obarczonych formalnościami prawnymi, do których komisje mają mniejsze zaufanie – można w zasadzie być pewnym potrzeby składania dodatkowych wyjaśnień.
