Uprawnienia architektoniczne czyli uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej są warunkiem koniecznym do sprawowania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie przy projektowaniu obiektów budowlanych jako architekt oraz kierowaniu robotami budowlanymi w odniesieniu do architektury obiektów. Uprawnienia architektoniczne wymagane są także do sprawowania nadzoru autorskiego, sprawdzania projektów budowlanych oraz wykonywania obowiązków inspektora nadzoru inwestorskiego. Uprawnienia architektoniczne po spełnieniu określonych w odpowiednich aktach prawnych warunków nadaje Izba Architektów RP.
Zakres i rodzaje
Uprawnienia architektoniczne bez ograniczeń – umożliwiają projektowanie obiektów budowlanych lub kierowanie robotami budowlanymi w odniesieniu do architektury obiektu
Uprawnienia architektoniczne w ograniczonym zakresie – nadają ich posiadaczowi możliwość projektowania lub kierowania robotami budowlanymi, w odniesieniu do architektury obiektu o kubaturze do 1000 m3w zabudowie zagrodowej lub na terenie zabudowy zagrodowej
Wymagania
Aby uzyskać uprawnienia architektoniczne do projektowania bez ograniczeń należy ukończyć studia pierwszego i drugiego stopnia na kierunku architektura lub architektura i urbanistyka. Dodatkowo wymagane jest odbycie rocznej praktyki przy sporządzaniu projektów oraz rocznej praktyki zawodowej na budowie.
Do uzyskania uprawnień architektonicznych do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń także potrzebne będzie ukończenie studiów pierwszego i drugiego stopnia na kierunku architektura oraz odbycie półtora-rocznej praktyki na terenie budowy.
Alternatywnie można także ukończyć studia pierwszego stopnia na kierunkach wcześniej wspomnianych. Natomiast w takim wypadku potrzebne będzie jednak trzy lata praktyki na budowie.
Jak zdobyć uprawnienia architektoniczne?
Uprawnienia w specjalności architektonicznej nadawane są przez komisje kwalifikacyjne Izby Architektów IARP. Warunkiem koniecznym uzyskania uprawnień jest posiadanie odpowiedniego wykształcenia oraz odbycie wymaganej praktyki zawodowej wymienionych wcześniej w artykule. Następnie należy złożyć odpowiednie dokumenty kwalifikacyjne, do właściwej okręgowej komisji oraz przejść proces weryfikacji. Ostatnim etapem jest zdanie egzaminu na uprawnienia architektoniczne.
Egzaminy organizowane są przez IARP dwa razy w roku w sesjach lato oraz zima. Odbywają się we wszystkich okręgowych izbach architektów. Egzamin składa się z części testowej związanej ze znajomością przepisów prawa oraz części ustnej, podczas której badane są praktyczne umiejętności i kompetencje kandydata.
Opłaty i koszty
Ubieganie się o uprawnienia architektoniczne wymaga znacznego wkładu finansowego. Sam koszt postępowania kwalifikacyjnego oraz przeprowadzenia egzaminu, w zależności od zakresu uprawnień w 2019 roku wynosi od 1870 zł do 2810 zł, co jest już znaczną kwotą.
Dodatkowo dochodzą coroczne koszty związane z członkostwem w okręgowej izbie architektów oraz wymaganym ubezpieczeniem OC, które w 2019 wynoszą 80 zł miesięcznie czyli 960 zł rocznie.
Co dają uprawnienia architektoniczne?
Uprawnienia architektoniczne umożliwiają wykonywanie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie w dziedzinie architektury. Najbardziej prestiżową oraz intratną funkcją jest stanowisko głównego projektanta obiektów budowlanych, co wiąże się z dużymi zarobkami ale i odpowiedzialnością. Mniej popularnymi funkcjami są kierowanie robotami w zakresie architektury jako kierownik robót oraz sprawowanie funkcji inspektora nadzoru inwestorskiego.
Podsumowując posiadanie uprawnień budowlanych w zakresie architektury umożliwia zajmowanie wielu prestiżowych stanowisk w dziedzinie budownictwa, ale wiąże się też z koniecznością posiadania specjalistycznego wykształcenia oraz minimum kilkuletniej praktyki w zawodzie architekta.